Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 8

Devanagari script

तं प्रविष्टं शिवात्मानं स दृष्ट्वा ब्रह्मराक्षसः । अभिदुद्राव वेगेन जग्धंु क्षुत्परिपीडितः

Transliteration

taṃ praviṣṭaṃ śivātmānaṃ sa dṛṣṭvā brahmarākṣasaḥ | abhidudrāva vegena jagdhaṃु kṣutparipīḍitaḥ

Translation

اسے شیو کے ساتھ ایک روپ میں داخل دیکھ کر، بھوک سے ستایا ہوا ہولناک برہمرکشس اسے نگلنے کی نیت سے تیزی سے اس پر جھپٹ پڑا۔

Word by Word

• तम्: him
• तम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (कर्म), एकवचनम्; सर्वनाम

• प्रविष्टम्: entered
• प्रविष्टम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: प्र-विश् (धातु) → प्रविष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्तः (क्त), द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्, पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे; विशेषणम्

• शिवात्मानम्: the one whose self is Śiva (Śiva-natured)
• शिवात्मानम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (शिवस्य आत्मा), पुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययम् (absolutive/gerund)

• ब्रह्मराक्षसः: the Brahma-rākṣasa (a type of demon)
• ब्रह्मराक्षसः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + राक्षस (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषः, पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• अभिदुद्राव: rushed towards
• अभिदुद्राव: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अभि-√द्रु (धातु)
• Form: लिट् (परस्मैपदम्), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; (perfect)

• वेगेन: with speed
• वेगेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: वेग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः (करण), एकवचनम्

• जग्धुम्: to devour
• जग्धुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Indeclinable
• Root: √भक्ष्/√अद् (धातु) → जग्धुम् (तुमुन्)
• Form: तुमुनन्तम् (infinitive), अव्ययवत् प्रयोगः

• क्षुत्परिपीडितः: tormented by hunger
• क्षुत्परिपीडितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: क्षुत् (प्रातिपदिक) + परि-पीड् (धातु) → परिपीडित (कृदन्त)
• Form: तत्पुरुषः (क्षुधा परिपीडितः), भूतकृदन्तः (क्त), पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (ब्रह्मराक्षसस्य)

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narrator; specific speaker not stated in this excerpt)

Visual Art Cues

Scene: A fierce Brahmarākṣasa, gaunt with hunger yet massive and terrifying, rushes through a dark forest toward a serene yogin absorbed in Śiva-consciousness.

Characters & Entities

• Śiva
• Brahmarākṣasa
• Śiva-yogin

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even violent, hunger-driven evil is powerless before one established in Śiva-consciousness.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

This verse focuses on saintly power rather than naming a specific tīrtha in the excerpt.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual is prescribed; the emphasis is on the transformative merit of proximity to a realized yogin.