Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 6

Devanagari script

स एकदा चरंल्लोके सर्वानुग्रहतत्परः । क्रौंचारण्यं महाघोरं प्रविवेश यदृच्छया

Transliteration

sa ekadā caraṃlloke sarvānugrahatatparaḥ | krauṃcāraṇyaṃ mahāghoraṃ praviveśa yadṛcchayā

Translation

ایک بار وہ دنیا میں بھٹکتا ہوا، سب پر کرپا کرنے میں مشغول تھا۔ اتفاقاً وہ نہایت ہولناک کرونچ کے جنگل میں داخل ہو گیا۔

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम (pronoun)

• एकदा: once
• एकदा: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एकदा (अव्यय-प्रातिपदिक)
• Form: कालवाचक-अव्यय (temporal adverb)

• चरन्: wandering
• चरन्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: चर् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकाले शतृ-प्रत्यय (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘wandering’

• लोके: in the world
• लोके: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative, 7th), एकवचन

• सर्वानुग्रहतत्परः: intent on blessing all
• सर्वानुग्रहतत्परः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + अनुग्रह + तत्पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वेषाम् अनुग्रहे तत्परः (intent on favoring all)

• क्रौञ्चारण्यम्: the Kraunca forest
• क्रौञ्चारण्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्रौञ्च + अरण्य (प्रातिपदिक); क्रौञ्च-अरण्य
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया (Accusative, 2nd), एकवचन; क्रौञ्चनामकं अरण्यम्

• महाघोरम्: very dreadful
• महाघोरम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महा + घोर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; महत् घोरम् (very terrible)

• प्रविवेश: entered
• प्रविवेश: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + विश् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• यदृच्छया: by chance, spontaneously
• यदृच्छया: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: यदृच्छा (प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-एकवचन-रूपेण अव्ययीभूतम् (instrumental used adverbially); प्रकारवाचक-अव्यय (manner adverb)

Speaker

Sūta (narrator)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Krauñcāraṇya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The ascetic enters a dark, formidable forest—twisted trees, rocky ground, ominous shadows—yet he remains fearless and compassionate, staff in hand.

Characters & Entities

• Vāmadeva
• Krauñcāraṇya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A realized yogin roams for the uplift of beings; even frightening places become stages for grace and dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Krauñcāraṇya (the Krauñca Forest) is named as the setting, suggesting a sacred-geographic narrative locus within the Purāṇa.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a narrative movement into a place where subsequent religious events/teachings may unfold.