Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 39

Devanagari script

पैशाचीं गतिमाश्रित्य नीतं दिव्यं शरच्छतम् । द्वितीयेहं भवे जातो व्याघ्रः प्राणिभयंकरः

Transliteration

paiśācīṃ gatimāśritya nītaṃ divyaṃ śaracchatam | dvitīyehaṃ bhave jāto vyāghraḥ prāṇibhayaṃkaraḥ

Translation

پِشَچی حالت اختیار کر کے میں نے دیویہ سو خزاں کے موسم گزارے؛ پھر یہاں دوسرے جنم میں میں شیر (ببر) بن کر پیدا ہوا، جو جانداروں کے لیے نہایت ہولناک تھا۔

Word by Word

• पैशाचीम्: piśāca-like; demonic
• पैशाचीम्: Karma (Object-Qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पैशाची (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन — ‘गतिम्’ इति विशेषणम्

• गतिम्: state/condition; course
• गतिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• आश्रित्य: having resorted to
• आश्रित्य: Kriya (Gerundial/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + √श्रि (धातु)
• Form: कृदन्त (क्त्वा-प्रत्यय, अव्ययभाव/gerund) — ‘having resorted to’

• नीतम्: was passed/led
• नीतम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √नी (धातु)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्यय, भूतकर्मणि), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — ‘led/undergone’ (context: time passed)

• दिव्यम्: divine
• दिव्यम्: Karma (Object-Qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दिव्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन — ‘शरच्छतम्’ इति विशेषणम्

• शरत्-शतम्: a hundred autumns (years)
• शरत्-शतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शरत् (प्रातिपदिक) + शत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन — शरच्छतम् = a hundred autumns (years)

• द्वितीये: in the second (birth)
• द्वितीये: Adhikarana (Context/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: द्वितीय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन — (जन्मनि/भवे) ‘in the second (birth)’

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन

• भवे: in (that) birth
• भवे: Adhikarana (Context/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन — ‘in (a) birth/existence’

• जातः: was born
• जातः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √जन् (धातु)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्यय, भूतकालिक), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — ‘was born’

• व्याघ्रः: a tiger
• व्याघ्रः: Karta (Predicate-Noun/कर्तृसमानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: व्याघ्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — जातः इति विशेष्य (predicate nominative)

• प्राणि-भयङ्करः: terrifying to creatures
• प्राणि-भयङ्करः: Karta (Subject-Qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्राणि (प्रातिपदिक) + भयङ्कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — ‘व्याघ्रः’ इति विशेषणम्

Speaker

Unspecified in excerpt (same narrator continuing the confession of births)

Visual Art Cues

Scene: A narrative diptych: first, the piśāca enduring long seasons in a bleak forest; second, rebirth as a striped tiger emerging from undergrowth, eyes fierce, creatures fleeing—showing karmic momentum shifting forms but not ending suffering.

Characters & Entities

• piśāca
• vyāghra (tiger)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Unwholesome tendencies can propel one through frightening, violent forms of life until remorse and right understanding arise.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is mentioned; the emphasis is on karmic trajectory across births.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it narrates the consequence and duration of a fallen state.