Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 78

Devanagari script

इति चंद्रांगदः सर्वमाख्यायांतर्गृहे स्थिताम् । तस्याग्र पत्नीमाहूय दर्शयामास भूषिताम्

Transliteration

iti caṃdrāṃgadaḥ sarvamākhyāyāṃtargṛhe sthitām | tasyāgra patnīmāhūya darśayāmāsa bhūṣitām

Translation

یوں چندرآنگد نے سب کچھ بیان کیا؛ پھر اندرونی محل میں مقیم اس کی برگزیدہ زوجہ کو بلا کر، اسے آراستہ حالت میں دکھایا۔

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (Discourse/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; वाक्यसमाप्त्यर्थक/उद्धरणसूचक

• चंद्रांगदः: Candrāṅgada
• चंद्रांगदः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चन्द्र + अङ्गद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; नाम; तत्पुरुषः (चन्द्र-आङ्गदः)

• सर्वम्: everything
• सर्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘आख्याय’ इत्यस्य कर्म

• आख्याय: having told
• आख्याय: Purvakala (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: आ + ख्या (धातु) → आख्याय (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययम् (gerund); पूर्वकालिक-क्रिया

• अन्तर्गृहे: inside the house
• अन्तर्गृहे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अन्तर् + गृह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; अव्ययीभावः (अन्तः गृहे = inside the house)

• स्थिताम्: standing/being (there)
• स्थिताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु) → स्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त)
• Form: स्त्रीलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त; ‘पत्नीम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्

• अग्रे: in front (of him)
• अग्रे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अग्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरण), एकवचनम्; अव्ययीभावार्थे ‘in front’

• पत्नीम्: wife
• पत्नीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पत्नी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• आहूय: having called
• आहूय: Purvakala (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: आ + हु (धातु) → आहूय (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययम् (gerund)

• दर्शयामास: showed, caused to see
• दर्शयामास: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु) → दर्शय (णिच्)
• Form: लिट्-लकारः (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्; णिच्-प्रयोगः (causative)

• भूषिताम्: adorned
• भूषिताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: भूष् (धातु) → भूषित (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त)
• Form: स्त्रीलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त; ‘पत्नीम्’ इति विशेषणम्

Speaker

Narrator (Purāṇic narrator, unspecified in snippet)

Visual Art Cues

Scene: Candrāṃgada, after recounting events, calls the chief queen from the inner apartments; she appears richly adorned, poised for a moment of recognition before the king.

Characters & Entities

• Candrāṃgada
• chief queen (agra-patnī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Truth is revealed step by step; reconciliation is supported by careful, respectful disclosure within the household.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No holy site is mentioned; the verse is a narrative staging of recognition within a palace setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a descriptive narrative verse.