Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 44

Devanagari script

नूनमस्य भवेन्माता सा गौरीति शिवः पिता । अक्षौहिणीनां नवकं जिगायानंतशक्तिधृक्

Transliteration

nūnamasya bhavenmātā sā gaurīti śivaḥ pitā | akṣauhiṇīnāṃ navakaṃ jigāyānaṃtaśaktidhṛk

Translation

“یقیناً اس کی ماں گوری اور باپ شِو ہوں گے؛ کیونکہ بے پایاں قوت کا حامل ہو کر اس نے نو اَکشوہِنی لشکروں کو فتح کر لیا ہے۔”

Word by Word

• नूनम्: surely
• नूनम्: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नूनम् (अव्यय)
• Form: अव्यय (निश्चयार्थक) = certainly

• अस्य: of him
• अस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; सम्बन्ध (of him)

• भवेत्: would be, must be
• भवेत्: Kriya (Copular action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (परस्मैपद), प्रथमपुरुष, एकवचन; सम्भावना/निश्चय (would be/is likely to be)

• माता: mother
• माता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मातृ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तृ/विधेय (mother)

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; संकेत (she)

• गौरी: Gaurī
• गौरी: Karta (Predicate nominal/कर्ता-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: गौरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; नाम (Gaurī)

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotative/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय (उद्धरण/इत्यर्थक) = quotative particle

• शिवः: Śiva
• शिवः: Karta (Predicate nominal/कर्ता-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तृ/विधेय (Śiva)

• पिता: father
• पिता: Karta (Predicate nominal/कर्ता-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विधेय (father)

• अक्षौहिणीनाम्: of (the) armies (akṣauhiṇīs)
• अक्षौहिणीनाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अक्षौहिणी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; सम्बन्ध (of armies/akṣauhiṇīs)

• नवकम्: a group of nine
• नवकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नवक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म (a set of nine)

• जिगाय: conquered
• जिगाय: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जि (धातु)
• Form: लिट् (परस्मैपद), प्रथमपुरुष, एकवचन; जयार्थक क्रिया (he conquered)

• अनन्तशक्तिधृक्: the bearer of infinite power
• अनन्तशक्तिधृक्: Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Noun
• Root: अनन्त (प्रातिपदिक) + शक्ति (प्रातिपदिक) + धृक्/धृ (धातु) → धृक् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: बहुव्रीहि-समास (अनन्ताः शक्तयः यस्य सः/शक्तिधृक्); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तृविशेषण

Speaker

Narrator reporting onlookers’ conclusion (context not specified in snippet)

Visual Art Cues

Scene: The hero is envisioned with a radiant aura; above or behind him, symbolic presence of Gaurī and Śiva (or their emblems) confirms divine parentage; the defeated massed armies are shown as nine akṣauhiṇīs subdued.

Characters & Entities

• Gaurī
• Śiva
• Akṣauhiṇī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When dharma is upheld through extraordinary strength, it is seen as the grace and lineage of Śiva-Śakti.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific sacred geography is stated in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; this verse is an attribution of divine parentage and martial victory.