Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 12
Devanagari script
संछिन्नखड्गधन्वानं विरथं हतसारथिम् । बलाद्गृहीत्वा बलिनो बबंधुर्नृपतिं रुषा
Transliteration
saṃchinnakhaḍgadhanvānaṃ virathaṃ hatasārathim | balādgṛhītvā balino babaṃdhurnṛpatiṃ ruṣā
Translation
جب اُس کی تلوار اور کمان کٹ گئیں، رتھ چھن گیا اور سارَتھی مارا گیا، تو طاقتور جنگجوؤں نے غصّے میں اُسے زبردستی پکڑ کر باندھ دیا۔
Word by Word
संछिन्नखड्गधन्वानम्whose sword and bow were cut off
संछिन्नखड्गधन्वानम्:
Karma (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootसंछिन्न (कृदन्त; छिद् धातु, क्त) + खड्ग (प्रातिपदिक) + धन्वन्/धनुस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; बहुव्रीहि—‘यस्य खड्गः धनुः च संछिन्नौ’ (whose sword and bow are cut off)
विरथम्chariotless
विरथम्:
Karma (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootवि + रथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; विशेषणम् (without chariot)
हतसारथिम्with slain charioteer
हतसारथिम्:
Karma (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootहत (कृदन्त; हन् धातु, क्त) + सारथि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुष-भावः—‘हतः सारथिः यस्य’ (whose charioteer is slain)
बलात्by force
बलात्:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/instrumental sense)
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन; अव्ययीभावार्थे (by force/forcibly)
गृहीत्वाhaving seized
गृहीत्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier)
TypeVerb
Rootग्रह् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (absolutive), पूर्वकाल
बलिनःthe strong (men)
बलिनः:
Karta (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootबलिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन; विशेषणम् (qualifies implied subject ‘they’)
बबन्धुःthey bound
बबन्धुः:
Kriyā (Main verb)
TypeVerb
Rootबन्ध् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपद
नृपतिम्the king
नृपतिम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootनृपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
रुषाwith anger
रुषा:
Karaṇa (Instrument/means)
TypeNoun
Rootरुष्/रुषा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; भाववाचक—‘with anger’
Speaker
Narrator (Purāṇic voice, traditionally Sūta)
Visual Art Cues
Scene: The king stands weaponless and chariotless, his charioteer fallen; powerful warriors seize his arms and bind him with ropes, faces set in wrath.
Characters & Entities
N
Nṛpati (king)B
Balināḥ (strong warriors)FAQs
Worldly power can collapse swiftly; anger and force bind beings, hinting at the karmic bondage created by wrath.
None is referenced in this verse.
None.