Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 24

Devanagari script

क्रोधं द्वेषं भयं शाठ्यं पैशुन्य मसदाग्रहम् । कौटिल्यं दंभमुद्वेगं यत्नेन परिवर्जय

Transliteration

krodhaṃ dveṣaṃ bhayaṃ śāṭhyaṃ paiśunya masadāgraham | kauṭilyaṃ daṃbhamudvegaṃ yatnena parivarjaya

Translation

کوشش کے ساتھ غصہ، نفرت، خوف، فریب، چغلی، باطل پر اصرار، کجی، ریاکاری اور اضطراب کو ترک کر دو۔

Word by Word

• क्रोधम्: anger
• क्रोधम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्रोध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; कर्म (object to be avoided)

• द्वेषम्: hatred
• द्वेषम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: द्वेष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्म

• भयम्: fear
• भयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्म

• शाठ्यम्: deceit
• शाठ्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शाठ्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्म

• पैशुन्यम्: slander
• पैशुन्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पैशुन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्म

• असदाग्रहम्: insistence on what is wrong
• असदाग्रहम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: असत् + आग्रह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्म; कर्मधारय/तत्पुरुषार्थः (असद् एव आग्रहः)

• कौटिल्यम्: crookedness
• कौटिल्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कौटिल्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्म

• दंभम्: hypocrisy
• दंभम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दंभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्म

• उद्वेगम्: agitation
• उद्वेगम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: उद्वेग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्म

• यत्नेन: with effort
• यत्नेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: यत्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; करण (means)

• परिवर्जय: avoid
• परिवर्जय: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: परि + वर्ज् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Unspecified elder/teacher figure in Brahmottarakhaṇḍa (didactic instruction)

Visual Art Cues

Scene: A teacher instructs a disciple; behind them symbolic ‘inner foes’ appear as shadowy figures labeled anger, deceit, slander, hypocrisy, agitation, being dismissed by the disciple’s calm posture.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purity of character requires deliberate rejection of inner vices and harmful social behaviors like slander and hypocrisy.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None; the focus is ethical purification.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual; it prescribes moral self-restraint and mental discipline.