Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 86

Devanagari script

अथानंदभरा राज्ञी विह्वलोन्मत्तलोचना । जग्राह तनयं शीघ्रं बाष्पव्याकुललोचना

Transliteration

athānaṃdabharā rājñī vihvalonmattalocanā | jagrāha tanayaṃ śīghraṃ bāṣpavyākulalocanā

Translation

پھر رانی، خوشی سے مغلوب ہو کر، جس کی آنکھیں جذبات سے بے چین تھیں، جلدی سے اپنے بیٹے کو تھام لیا، اس کی نظر آنسوؤں سے دھندلی ہو گئی تھی۔

Word by Word

• अथ: then
• अथ: Sambandha/Discourse (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अनन्तरार्थक-अव्यय (sequencing particle)

• आनन्दभराः: filled with joy
• आनन्दभराः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: आनन्द-भर (प्रातिपदिक; components: आनन्द + भर)
• Form: तत्पुरुष-समास; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (पाठे ‘आनंदभरा’); राज्ञ्याः विशेषण

• राज्ञी: the queen
• राज्ञी: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राज्ञी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• विह्वलोन्मत्तलोचना: whose eyes were distraught and wild
• विह्वलोन्मत्तलोचना: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: विह्वल-उन्मत्त-लोचन (प्रातिपदिक; components: विह्वल + उन्मत्त + लोचन)
• Form: बहुव्रीहि-समास; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; राज्ञ्याः विशेषण (‘यस्याः लोचने विह्वले उन्मत्ते’)

• जग्राह: she seized/took
• जग्राह: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ग्रह् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

• तनयम्: her son
• तनयम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तनय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• शीघ्रम्: quickly
• शीघ्रम्: Kriya-visheṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: शीघ्र (अव्यय/विशेषण-प्रातिपदिक)
• Form: रीतिवाचक-अव्यय (adverb)

• बाष्पव्याकुललोचना: whose eyes were troubled with tears
• बाष्पव्याकुललोचना: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: बाष्प-व्याकुल-लोचन (प्रातिपदिक; components: बाष्प + व्याकुल + लोचन)
• Form: बहुव्रीहि-समास; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; राज्ञ्याः विशेषण (‘यस्याः लोचने बाष्पेण व्याकुले’)

Speaker

Narrator (not specified in snippet; likely Purāṇic narrator within Brahmottarakhaṇḍa)

Visual Art Cues

Scene: The queen rushes forward, eyes brimming; her hands clasp the child; tears blur her gaze; her posture is half-staggering from sudden joy.

Characters & Entities

• Queen (rājñī)
• Son (tanaya)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Grace turns grief into gratitude; devotion is expressed naturally through tears and embrace.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is explicitly referenced in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse focuses on emotional response and reunion.