Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 41
Devanagari script
दैवात्संज्ञामवाप्याथ वाष्पक्लिन्नपयोधरा । सांत्विताऽपि वणिक्स्त्रीभिर्विललाप सुदुःखिता
Transliteration
daivātsaṃjñāmavāpyātha vāṣpaklinnapayodharā | sāṃtvitā'pi vaṇikstrībhirvilalāpa suduḥkhitā
Translation
تقدیر سے اسے ہوش آیا؛ اس کے سینے آنسوؤں سے تر تھے۔ تاجر کی عورتوں نے دلاسا بھی دیا، پھر بھی وہ شدید رنج میں ڈوبی ہوئی نوحہ کرتی رہی۔
Word by Word
दैवात्by fate, by chance
दैवात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootदैव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः (5th/Ablative), एकवचनम्; हेत्वर्थे (by chance/from fate)
संज्ञाम्consciousness
संज्ञाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसंज्ञा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/Accusative), एकवचनम्
अवाप्यhaving regained/obtained
अवाप्य:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootअव√आप् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययम् (gerund/absolutive); ‘having obtained’
अथthen
अथ:
Anantarya (Sequence/अनन्तर्य)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-अव्ययम् (then/thereupon)
वाष्पक्लिन्नपयोधराwhose breasts were wet with tears
वाष्पक्लिन्नपयोधरा:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवाष्प (प्रातिपदिक) + क्लिन्न (प्रातिपदिक/कृदन्त) + पयोधर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; बहुव्रीहिः—‘वाष्पेण क्लिन्नाः पयोधराः यस्याः सा’
सान्त्विताconsoled
सान्त्विता:
Karta (Subject complement/कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम् (उपसर्ग) + √त्वि/√तव् (धातु; सान्त्वयति)
Formभूतकृदन्तः (क्त-प्रत्ययः); स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘consoled’
अपिeven though
अपि:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्ययम्; अप्यर्थे (even/also)
वणिक्-स्त्रीभिःby merchant-women
वणिक्-स्त्रीभिः:
Karaṇa (Agent-instrument/करण)
TypeNoun
Rootवणिक् (प्रातिपदिक) + स्त्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (3rd/Instrumental), बहुवचनम्; तत्पुरुषः—‘वणिजां स्त्रियः’
विललापlamented
विललाप:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि√लप् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
सुदुःखिताdeeply sorrowful
सुदुःखिता:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु (उपसर्ग) + दुःखित (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्
Speaker
Narrator (Purāṇic narrator; specific speaker not explicit in this snippet)
Visual Art Cues
Scene: The queen sits up, tear-soaked, clutching her chest; a circle of merchant women gently supports and consoles her with hands on shoulders; tear drops glisten on garments.
Characters & Entities
V
vaṇik-striyaḥ (merchant women)R
rājñī (queen)FAQs
Even when supported by a compassionate community, grief may remain; dharma includes patient consolation and steadfast care.
No tīrtha is mentioned.
None.