Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 14

Devanagari script

यमलोकं न वीक्षेत मनुजः स कदाचन । पित्ःणां परमं गुह्यमिदं भूमौ नरेश्वर

Transliteration

yamalokaṃ na vīkṣeta manujaḥ sa kadācana | pitḥṇāṃ paramaṃ guhyamidaṃ bhūmau nareśvara

Translation

ایسا انسان کبھی یم لوک کو نہ دیکھے گا۔ اے نرَیشور (لوگوں کے سردار)، یہ زمین پر پِتروں کے عالم کا سب سے بڑا راز ہے۔

Word by Word

• यमलोकम्: Yama’s world
• यमलोकम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यम + लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘यमस्य लोकः’

• न: not
• न: निषेध (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध (negation particle)

• वीक्षेत: should see
• वीक्षेत: क्रिया (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वीक्ष् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्

• मनुजः: a man
• मनुजः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मनुज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• सः: he
• सः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• कदाचन: ever / at any time
• कदाचन: क्रियाविशेषण (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: कदाचन (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक (temporal adverb)

• पितॄणाम्: of the Pitṛs (ancestors)
• पितॄणाम्: सम्बन्ध (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन

• परमम्: supreme
• परमम्: विशेषण (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (qualifying ‘गुह्यम्/इदम्’)

• गुह्यम्: secret
• गुह्यम्: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गुह्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; ‘secret (thing)’

• इदम्: this
• इदम्: सम्बन्ध/विशेष्य (Apposition/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• भूमौ: on earth
• भूमौ: अधिकरण (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भूमि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन

• नरेश्वर: O lord of men (king)
• नरेश्वर: सम्बोधन (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नर + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘नराणाम् ईश्वरः’

Speaker

Narrator addressing the King

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-tīrtha (Pitṛ-rahasya)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: nareśvara (king)

Visual Art Cues

Scene: A teacher addresses a kingly listener, pointing to a sacred riverbank; in the background, Yama’s dark city fades away, symbolizing ‘not beholding Yamaloka’.

Characters & Entities

• Yamaloka
• Pitṛs

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The tīrtha’s grace is portrayed as liberating—breaking the fear of Yama by aligning one with higher dharma and purity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Revā-kṣetra (Narmadā tīrtha), as the implied means to avoid Yamaloka in this passage.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implied continuation of the prescribed snāna/vrata: through these observances one avoids Yamaloka.