Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 68

क्षीरोदां नर्मदां मत्वा अनन्तभुजगोपरि । लक्ष्म्या समन्वितः कृष्णो निलीनश्चोत्तरे तटे

kṣīrodāṃ narmadāṃ matvā anantabhujagopari | lakṣmyā samanvitaḥ kṛṣṇo nilīnaścottare taṭe

نرمدہ کو دودھ کے سمندر کے مانند جان کر، لکشمی کے ساتھ کرشن اننت ناگ پر شایان ہوئے اور شمالی کنارے پر پوشیدہ طور پر مقیم رہے۔

क्षीरोदाम्(as) Kṣīrodā (the Milky Ocean)
क्षीरोदाम्:
Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeNoun
Rootक्षीरोदा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; नर्मदाम् इत्यस्य विशेषण (as 'Kṣīrodā')
नर्मदाम्the Narmadā
नर्मदाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनर्मदा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
मत्वाhaving regarded (as)
मत्वा:
Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootमन् (धातु) → मत्वा (कृदन्त)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव — 'having considered/knowing'
अनन्तभुजगAnanta the serpent (Śeṣa)
अनन्तभुजग:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअनन्त + भुजग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-समर्थे उपरि-योगे (locative sense via उपरि), एकवचन; समासः—कर्मधारय (अनन्तः भुजगः)
उपरिupon
उपरि:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootउपरि (अव्यय)
Formअव्यय, उपरि-निपात (preposition/adverb)
लक्ष्म्याwith Lakṣmī
लक्ष्म्या:
Sahakari (Accompaniment/सहकारि)
TypeNoun
Rootलक्ष्मी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
समन्वितःaccompanied, endowed
समन्वितः:
Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम् + अन्वि/अन्वि (धातु) → समन्वित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying कृष्णः)
कृष्णःKṛṣṇa
कृष्णः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकृष्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
निलीनःhid, lay concealed
निलीनः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootनि + ली (धातु) → निलीन (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि-भावे — 'having hidden/settled'
and
:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय (conjunction)
उत्तरेon the northern
उत्तरे:
Adhikaraṇa (Location-qualifier/अधिकरण-विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying तटे)
तटेbank
तटे:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतट (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

Narrator (contextual Purāṇic narrator, likely Sūta/Skanda framework within Revā Khaṇḍa)

Tirtha: Revā (Narmadā) – Uttara-taṭa

Type: ghat

Scene: On the quiet northern bank of the Narmadā, the river gleams like milk; Kṛṣṇa with Lakṣmī reclines upon Ananta-Śeṣa, partially concealed—divine repose amid riverine serenity.

N
Narmadā
K
Kṛṣṇa
L
Lakṣmī
A
Ananta (Śeṣa)
K
Kṣīroda (Milk Ocean)

FAQs

A tīrtha becomes a living Vaikuṇṭha through divine presence; seeing the Narmadā as the Milk-Ocean elevates her as supremely purifying.

The northern bank of the Narmadā (Revā) is singled out, portrayed with Vaikuṇṭha imagery (Lakṣmī–Nārāyaṇa and Ananta).

No direct prescription; the verse implicitly encourages darśana and reverent pilgrimage to the Narmadā’s northern bank.