Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 65

निपपात शिरस्तस्य पर्वताश्च चकम्पिरे । समुद्राः क्षुभिताः पार्थ नद्य उन्मार्गगामिनीः

nipapāta śirastasya parvatāśca cakampire | samudrāḥ kṣubhitāḥ pārtha nadya unmārgagāminīḥ

اس کا سر گر پڑا؛ پہاڑ لرز اٹھے۔ اے پارتھ، سمندر طوفانی ہو گئے اور ندیاں اپنی حد سے نکل کر بے راہ بہنے لگیں۔

निपपातfell down
निपपात:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनि + पत् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
शिरःthe head
शिरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशिरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Possessor/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
पर्वताःmountains
पर्वताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
and
:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय (conjunction)
चकम्पिरेtrembled
चकम्पिरे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकम्प् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; आत्मनेपद
समुद्राःseas
समुद्राः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
क्षुभिताःagitated
क्षुभिताः:
Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootक्षुभ् (धातु) → क्षुभित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (qualifying समुद्राः)
पार्थO Pārtha
पार्थ:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपार्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
नद्यःrivers
नद्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
उन्मार्गगामिनीःgoing out of their course
उन्मार्गगामिनीः:
Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootउन्मार्ग + गामिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (qualifying नद्यः); समासः—तत्पुरुष (उन्मार्ग + गामिनी)

Narrator (contextual Purāṇic narrator, likely Sūta/Skanda framework within Revā Khaṇḍa)

Listener: Pārtha (as addressed)

Scene: Tālamegha’s severed head falls; the earth shudders—mountain ridges ripple, oceans churn with whitecaps, rivers surge beyond banks in chaotic braids.

P
Pārtha
M
Mountains
O
Oceans
R
Rivers

FAQs

When adharma is uprooted, the cosmos itself is depicted as responding—affirming that righteousness is woven into the fabric of the world.

The Revā/Narmadā milieu is the implied sacred geography; the cosmic signs magnify the significance of the event within the Māhātmya.

No ritual instruction is stated in this verse.