Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 68

Devanagari script

जितक्रोधानात्मवतः परनिन्दाविवर्जितान् । सर्वाङ्गरुचिराञ्छस्तान् स्वदारपरिपालकान्

Transliteration

jitakrodhānātmavataḥ paranindāvivarjitān | sarvāṅgarucirāñchastān svadāraparipālakān

Translation

وہ ایسے ہوں جو غصّہ جیت چکے ہوں، نفس پر قابو رکھنے والے ہوں، اور دوسروں کی بدگوئی سے پاک ہوں—نیک سیرت، خوش اطوار، اور اپنی شرعی زوجہ کے محافظ۔

Word by Word

• जितक्रोधान्: those who have conquered anger
• जितक्रोधान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जित + क्रोध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; उपपद-तत्पुरुषः (क्रोधं जितः → जितक्रोधः)

• आत्मवतः: self-controlled
• आत्मवतः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आत्मवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘आत्मवत्’ (self-controlled) का बहुवचन-रूप

• परनिन्दाविवर्जितान्: free from slandering others
• परनिन्दाविवर्जितान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पर + निन्दा + विवर्जित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुषः—परनिन्दा-विवर्जित (free from others’ censure/slandering others)

• सर्वाङ्गरुचिरान्: handsome in all limbs
• सर्वाङ्गरुचिरान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + अङ्ग + रुचिर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुषः—सर्वाङ्गेषु रुचिरः (pleasing in all limbs)

• शस्तान्: excellent/commendable
• शस्तान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शस्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘शस्त’ = प्रशस्त/उत्तम (commended)

• स्वदारपरिपालकान्: protectors of their own wives
• स्वदारपरिपालकान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्व + दार + परिपालक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुषः—स्वदारान् परिपालयति इति (protector of one’s own wife)

Speaker

Skanda (contextual attribution within Revā Khaṇḍa narration)

Visual Art Cues

Scene: A group of dignified brāhmaṇas/learned men characterized by calm faces and restrained demeanor are honored; the verse visually cues inner virtues—anger conquered, no slander, faithful householders.

Characters & Entities

• dvija (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Merit increases when offerings are made to persons of restraint, good conduct, and moral integrity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The surrounding passage is situated in the Someshvara/Revā Khaṇḍa sacred setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

Guidance for selecting qualified persons (especially dvijas) as recipients in rites like worship, śrāddha, and charity.