Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 9

Devanagari script

हनुमानुवाच । किं मयाकारि तत्पापं नन्दिन्देवार्थकारिणा । राक्षसाश्च हता दुष्टा विप्रयज्ञाङ्गघातिनः

Transliteration

hanumānuvāca | kiṃ mayākāri tatpāpaṃ nandindevārthakāriṇā | rākṣasāśca hatā duṣṭā viprayajñāṅgaghātinaḥ

Translation

ہنومان نے کہا: “اے نندی! دیوتاؤں کے کام کے لیے عمل کرنے والے مجھ سے کون سا پاپ سرزد ہوا؟ میں نے تو انہی بدکار راکشسوں کو مارا جو برہمنوں اور یَجْن کے اَنگوں کو تباہ کرنے والے تھے۔”

Word by Word

• हनुमान्: Hanumān
• हनुमान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हनुमत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गम्, प्रथमा (1st), एकवचनम्

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचनम्

• किम्: what?
• किम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रश्नवाचक-सर्वनाम, नपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्

• मया: by me
• मया: Karta (Agent)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया (3rd), एकवचनम्

• अकारि: was done/committed
• अकारि: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लुङ्-लकारः (Aorist), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचनम्; कर्मणि-प्रयोगे अर्थः (was done)

• तत्: that
• तत्: Visheshana (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया (2nd), एकवचनम्; पापस्य विशेषणम्

• पापम्: sin
• पापम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया (2nd), एकवचनम्

• नन्दिन्: of Nandī
• नन्दिन्: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: नन्दिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गम्, षष्ठी (6th), एकवचनम् (समासे पूर्वपद)

• देव: of the god
• देव: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गम्, षष्ठी (6th), एकवचनम् (समासे)

• अर्थ: purpose, benefit
• अर्थ: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गम्, षष्ठी (6th), एकवचनम् (समासे)

• कारिणा: by the doer/one acting
• कारिणा: Karana (Instrument/Agent)
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु) + णिनि/इन् (कृदन्त: कारिन्)
• Form: कर्तरि-णिनि/इन्-प्रत्ययान्त (agent noun), पुल्लिङ्गम्, तृतीया (3rd), एकवचनम्

• नन्दिन्देवार्थकारिणा: by me, acting for Nandī and the god’s purpose
• नन्दिन्देवार्थकारिणा: Karta (Agent qualifier)
• Type: Adjective
• Root: नन्दिन् + देव + अर्थ + कारिन्
• Form: तत्पुरुष-समासः (षष्ठी-तत्पुरुषः: नन्दिनः देवस्य अर्थं करोति इति); पुल्लिङ्गम्, तृतीया (3rd), एकवचनम्; मया इत्यस्य विशेषणम्

• राक्षसाः: demons
• राक्षसाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राक्षस (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गम्, प्रथमा (1st), बहुवचनम्

• च: and
• च: Conjunction
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम्

• हताः: killed
• हताः: Visheshana (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: हन् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त (PPP), पुल्लिङ्गम्, प्रथमा (1st), बहुवचनम्; राक्षसानां विशेषणम्

• दुष्टाः: wicked
• दुष्टाः: Visheshana (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: दुष्ट (दुष् + क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त विशेषणम्, पुल्लिङ्गम्, प्रथमा (1st), बहुवचनम्; राक्षसानां विशेषणम्

• विप्र: of Brahmins
• विप्र: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गम्, षष्ठी (6th), बहुवचनम् (समासे)

• यज्ञ: of sacrifices
• यज्ञ: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गम्, षष्ठी (6th), बहुवचनम् (समासे)

• अङ्ग: limbs/parts
• अङ्ग: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: अङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, षष्ठी (6th), बहुवचनम् (समासे)

• घातिनः: slayers, destroyers
• घातिनः: Visheshana (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: हन् (धातु) + णिनि (कृदन्त: घातिन्)
• Form: कर्तरि-णिनि-प्रत्ययान्त (agent noun), पुल्लिङ्गम्, प्रथमा (1st), बहुवचनम्; राक्षसानां विशेषणम्

• विप्रयज्ञाङ्गघातिनः: destroyers of the limbs/rites of Brahmin sacrifices
• विप्रयज्ञाङ्गघातिनः: Visheshana (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: विप्र + यज्ञ + अङ्ग + घातिन्
• Form: तत्पुरुष-समासः (षष्ठी-तत्पुरुषः: विप्राणां यज्ञानाम् अङ्गानां घातिनः); पुल्लिङ्गम्, प्रथमा (1st), बहुवचनम्; राक्षसानां विशेषणम्

Speaker

Hanumān

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kailāsa (dharma-vicāra at the threshold)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Hanumān protests: ‘What sin did I commit, acting for the gods? I slew wicked rākṣasas who harmed brāhmaṇas and the limbs of sacrifice.’

Characters & Entities

• Hanumān
• Nandī
• Rākṣasas
• Vipras (brāhmaṇas)
• Yajña (sacrifice)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic ethics distinguishes righteous intent from subtle karmic residue; even dharmic acts raise questions that are resolved through prescribed purification.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not named in this verse; the chapter’s resolution points to Revā/Narmadā tīrthas as the cleansing locus.

What ritualistic prescription is mentioned?

None here; it prepares for the later instruction of tīrtha-snāna for removing the darkness arising from such acts.