Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 21

Devanagari script

श्रीराम उवाच । कुर्वतो देवकार्यं ते मम कार्यं च कुर्वतः । ततोऽहमपि पापीयांस्तपस्तप्स्याम्यसंशयम्

Transliteration

śrīrāma uvāca | kurvato devakāryaṃ te mama kāryaṃ ca kurvataḥ | tato'hamapi pāpīyāṃstapastapsyāmyasaṃśayam

Translation

شری رام نے فرمایا: “تم دیوتاؤں کا کام بھی انجام دیتے رہے اور میرا کام بھی پورا کرتے رہے؛ اس سے میں ہی گویا پاپ کے بوجھ سے زیادہ بوجھل ہو گیا ہوں۔ لہٰذا میں یقیناً تپسیا کروں گا۔”

Word by Word

• श्रीरामः: Śrī Rāma
• श्रीरामः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: श्री (प्रातिपदिक) + राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; कर्मधारय (श्रीमान् रामः)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• कुर्वतः: of you (while) doing
• कुर्वतः: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकालिक-शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन; ‘of you who are doing’

• देवकार्यं: divine work
• देवकार्यं: Karman (कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक) + कार्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (देवानां कार्यम्)

• ते: your
• ते: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी-विभक्ति (Genitive/Dative 6th/4th), एकवचन; एतस्मिन् वाक्ये षष्ठी (your)

• मम: my
• मम: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन

• कार्यं: task/work
• कार्यं: Karman (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कार्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha/Conjunction
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• कुर्वतः: of you doing
• कुर्वतः: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकालिक-शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; पुनरुक्ति बलार्था

• ततः: therefore/then
• ततः: Hetu/Sequence marker
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय/तद्-प्रभव)
• Form: अव्यय, हेत्वर्थ/अनन्तरार्थ (therefore/then)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन

• अपि: also
• अपि: Sambandha/Particle
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (also/even)

• पापीयान्: more sinful/worse
• पापीयान्: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पाप (प्रातिपदिक) + ईयसुन् (तद्धित/तुलनात्मक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तुलनात्मक-विशेषण (comparative: ‘more sinful/worse’)

• तपः: austerity
• तपः: Karman (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• तप्स्यामि: I will perform austerity
• तप्स्यामि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: तप् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• असंशयम्: without doubt
• असंशयम्: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अ (नञ्) + संशय (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समास; क्रियाविशेषण (adverb)

Speaker

Śrī Rāma

Visual Art Cues

Scene: Śrī Rāma speaks with grave serenity to Hanumān, acknowledging the weight of sin and resolving to perform austerity; the mood is introspective and dharmic.

Characters & Entities

• Śrī Rāma
• Hanumān (implied addressee)
• Devas (gods)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even the righteous model humility: when cosmic duties are carried out, one still embraces tapas as a discipline of purification and dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not named in this verse; it prepares for Rāma’s austerities connected to the Revā (Narmadā) tīrthas in the surrounding verses.

What ritualistic prescription is mentioned?

Tapas (austerity) is declared as the chosen means of purification.