Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 117

सर्वपापहरं तीर्थं हनूमन्तेश्वरं नृप । शृण्वन्विमुच्यते पापाद्वर्णसंकरसंभवात्

sarvapāpaharaṃ tīrthaṃ hanūmanteśvaraṃ nṛpa | śṛṇvanvimucyate pāpādvarṇasaṃkarasaṃbhavāt

اے نَرپ! ہنومانتیشر وہ تیرتھ ہے جو تمام گناہوں کو ہر لیتا ہے۔ اس کی مہیمہ محض سن لینے سے انسان گناہ سے چھوٹ جاتا ہے—حتیٰ کہ ورن سنکر سے پیدا ہونے والی آلودگی سے بھی۔

sarva-pāpa-haramremoving all sins
sarva-pāpa-haram:
Viśeṣaṇa (Qualifier of tīrtham)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक) + pāpa (प्रातिपदिक) + hara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
tīrthamholy place, ford
tīrtham:
Karma (Object; understood ‘(it is)’)
TypeNoun
Roottīrtha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
hanūmat-īśvaramHanūmanteśvara
hanūmat-īśvaram:
Samānādhikaraṇa (Apposition to tīrtham)
TypeNoun
Roothanūmat (प्रातिपदिक) + īśvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
nṛpaO king
nṛpa:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootnṛpa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन (Singular)
śṛṇvanhearing (it)
śṛṇvan:
Karta (Agent; ‘one who hears’)
TypeAdjective
Root√śru (धातु) → śṛṇvat (कृदन्त; शतृ-प्रत्यय present participle)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); वर्तमानकृदन्त (present active participle)
vimucyateis freed
vimucyate:
Kriyā (Predicate action)
TypeVerb
Rootvi-√muc (धातु) (ātmanepada)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), आत्मनेपद (Middle), कर्मणि-प्रयोग (passive sense: “is released”)
pāpātfrom sin
pāpāt:
Apādāna (Source/separation)
TypeNoun
Rootpāpa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन (Singular)
varṇa-saṃkara-saṃbhavātarising from intermixture of castes
varṇa-saṃkara-saṃbhavāt:
Hetu/Apādāna (Cause/Source)
TypeNoun
Rootvarṇa (प्रातिपदिक) + saṃkara (प्रातिपदिक) + saṃbhava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन (Singular)

Mārkaṇḍeya (contextual, addressing the King)

Tirtha: Hanūmanteśvara

Type: kshetra

Listener: Rājā (nṛpa)

Scene: A king listens as a sage narrates the glory of Hanūmanteśvara; behind them, the sacred ford/temple by the river radiates purity; dark ‘sins’ dissolve into light as an allegory.

H
Hanūmanteśvara
T
Tīrtha

FAQs

Tīrtha-māhātmya is transformative: even listening with faith can dissolve deep-seated karmic impurities.

Hanūmanteśvara Tīrtha in the Revā Khaṇḍa of the Skanda Purāṇa.

Śravaṇa—hearing the glory of the tīrtha—is itself presented as a purifying practice.

Read Skanda Purana in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App