Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 6

Devanagari script

तत्र तीर्थे नरः स्नात्वा समभ्यर्च्य जगद्गुरुम् । उमया सहितं भक्त्या सर्वपापैः प्रमुच्यते

Transliteration

tatra tīrthe naraḥ snātvā samabhyarcya jagadgurum | umayā sahitaṃ bhaktyā sarvapāpaiḥ pramucyate

Translation

اس تیرتھ میں جو شخص اشنان کرے اور اُما کے ساتھ جگدگرو شِو کی بھکتی سے ارچنا کرے، وہ تمام پاپوں سے چھوٹ جاتا ہے۔

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय

• तीर्थे: in the sacred place
• तीर्थे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; Locative singular

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Subject

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund)

• समभ्यर्च्य: having worshipped
• समभ्यर्च्य: Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + अभि + अर्च् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund); having duly worshipped

• जगद्गुरुम्: the world-teacher (Śiva)
• जगद्गुरुम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जगत् + गुरु (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्म; ‘teacher of the world’

• उमया: with Umā
• उमया: Sahakari (Association/सहकारि)
• Type: Noun
• Root: उमा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; Instrumental/associative

• सहितम्: accompanied (by)
• सहितम्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सहित (प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणं ‘जगद्गुरुम्’

• भक्त्या: with devotion
• भक्त्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; Instrumental

• सर्वपापैः: from all sins
• सर्वपापैः: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: सर्व + पाप (प्रातिपदिके)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; अपादानार्थे (ablatival sense) ‘from all sins’

• प्रमुच्यते: is freed
• प्रमुच्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + मुच् (धातु)
• Form: लट् (present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; Passive/ātmanepada sense: is released

Speaker

Śrī Mārkaṇḍeya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kaubera-tīrtha (contextual)

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Rājan (king)

Visual Art Cues

Scene: Pilgrim emerges from river, then offers flowers and bilva to a Śiva-liṅga with Umā icon beside/behind; small shrine on ghāṭa; priests assisting; atmosphere of absolution.

Characters & Entities

• Śiva (Jagadguru)
• Umā (Pārvatī)
• Kaubera-tīrtha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotional worship of Śiva with Umā at a tīrtha is portrayed as a complete purifier, dissolving accumulated pāpa.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kaubera-tīrtha in the Narmadā tīrtha circuit.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna at the tīrtha and worship (arcana) of Śiva together with Umā.