Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 47

Devanagari script

कालं युगसहस्रस्य रुद्रस्य परिचारिका । अस्य प्रसादादमरस्तथा त्वं द्विजपुंगव

Transliteration

kālaṃ yugasahasrasya rudrasya paricārikā | asya prasādādamarastathā tvaṃ dvijapuṃgava

Translation

ہزار یُگوں کے عرصے تک میں رُدر کی خدمت گزار رہی ہوں۔ اس کے پرساد (فضل) سے، اے برہمنوں میں برتر، تم بھی اَمر ہو جاؤ گے۔

Word by Word

• कालम्: for a time/period
• कालम्: Karma (Extent/कर्म)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; काल-परिमाणे (extent of time)

• युगसहस्रस्य: of a thousand yugas
• युगसहस्रस्य: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: युग + सहस्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन

• रुद्रस्य: of Rudra
• रुद्रस्य: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: रुद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• परिचारिका: attendant, servant
• परिचारिका: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: परि + चर् (धातु) → परिचारिका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अस्य: of this (one)/his
• अस्य: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• प्रसादात्: from (his) grace
• प्रसादात्: Apadana (Cause/Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: प्रसाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन

• अमरः: immortal
• अमरः: Karta (Subject complement)
• Type: Adjective
• Root: अमर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (त्वम्)

• तथा: thus, so
• तथा: Sambandha (Manner)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (adverb)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• द्विजपुंगव: O best of the twice-born (brāhmaṇa)
• द्विजपुंगव: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज + पुंगव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Narmadā-devī

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Narmadā (Revā)

Type: river

Skanda Dialogue

Listener: Dvijapuṅgava (a brāhmaṇa interlocutor)

Visual Art Cues

Scene: Narmadā-devī, hands folded, stands beside a liṅga as Rudra’s unseen presence blesses; a brāhmaṇa receives the boon of amaratva, light descending like a stream.

Characters & Entities

• Rudra
• Dvija (brāhmaṇa addressee)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva’s grace (prasāda) elevates the devotee beyond mortality; devotion is portrayed as transformative and liberating.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Revā/Narmadā sacred domain where such grace is proclaimed in the river’s own voice.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicitly, steadfast Śiva-bhakti and worship (especially Liṅga-arcana in this chapter) as the cause of the blessing.