Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 43

Devanagari script

सैष देवो महादेवो लिङ्गमूर्तिर्व्यवस्थितः । अर्च्यते ब्रह्मविष्ण्विन्द्रैः सुरासुरजगद्गुरुः

Transliteration

saiṣa devo mahādevo liṅgamūrtirvyavasthitaḥ | arcyate brahmaviṣṇvindraiḥ surāsurajagadguruḥ

Translation

یہی خدا مہادیو ہے، جو یہاں لِنگ کی مورتی کے روپ میں قائم ہے۔ برہما، وِشنو اور اِندر اس کی پوجا کرتے ہیں—دیوتاؤں، اسوروں اور سارے جگت کا گرو۔

Word by Word

• सा: she/that (f.)
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)

• एषः: this (he)
• एषः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• देवः: god
• देवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• महादेवः: Mahādeva (the great god)
• महादेवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महादेव (प्रातिपदिक: महा + देव)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• लिङ्गमूर्तिः: the form as the liṅga
• लिङ्गमूर्तिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लिङ्गमूर्ति (प्रातिपदिक: लिङ्ग + मूर्ति)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• व्यवस्थितः: established, stationed
• व्यवस्थितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वि + अव + स्था (धातु) → व्यवस्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• अर्च्यते: is worshipped
• अर्च्यते: Karma (Object/कर्म) as passive-subject
• Type: Verb
• Root: अर्च् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), कर्मणि-प्रयोग (Passive), प्रथमपुरुष, एकवचन

• ब्रह्मविष्ण्विन्द्रैः: by Brahmā, Viṣṇu, and Indra
• ब्रह्मविष्ण्विन्द्रैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् + विष्णु + इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (समाहार/समुदाय), तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन; करण

• सुरासुरजगद्गुरुः: the guru of gods, demons, and the world
• सुरासुरजगद्गुरुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुर + असुर + जगत् + गुरु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Narmadā-devī (contextual continuation)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā) tīrthas with liṅga-sthānas

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: A brāhmaṇa interlocutor (addressed later as dvijapuṅgava)

Visual Art Cues

Scene: A radiant black-stone liṅga on a riverbank altar; Brahmā, Viṣṇu, and Indra offer flowers and water while sages witness; the river glows behind like a silver ribbon.

Characters & Entities

• Mahādeva (Śiva)
• Liṅga
• Brahmā
• Viṣṇu
• Indra
• Suras
• Asuras

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Liṅga is affirmed as a supreme, universally worshipped manifestation of Śiva, worthy of reverence by all beings.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A Revā/Narmadā tīrtha where Śiva is ‘established as Liṅga’ (liṅgamūrti), central to the chapter’s māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Liṅga-arcana (worship of the Śiva-liṅga), modeled even by Brahmā, Viṣṇu, and Indra.