Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 31

Devanagari script

अन्यैरपि महीपालैः पार्थिवत्वमुपार्जितम् । नारदेश्वरमाहात्म्याद्ध्रुवो निश्चलतां गतः

Transliteration

anyairapi mahīpālaiḥ pārthivatvamupārjitam | nāradeśvaramāhātmyāddhruvo niścalatāṃ gataḥ

Translation

دیگر بہت سے مہاپالوں نے بھی زمینی بادشاہت حاصل کی۔ اور نارَدیشور کی عظمت کے سبب دھرو نے اَچلتا، یعنی ثابت قدمی کی حالت پائی۔

Word by Word

• अन्यैः: by other
• अन्यैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया) बहुवचन; विशेषण

• अपि: also
• अपि: Discourse particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (particle), अव्यय; समुच्चय/अपि-अर्थे

• महीपालैः: by kings (protectors of the earth)
• महीपालैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: महीपाल (प्रातिपदिक; मही + पाल)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया) बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मही-पालः = पृथिव्याः पालः)

• पार्थिवत्वम्: kingship/royal status
• पार्थिवत्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पार्थिवत्व (प्रातिपदिक; पार्थिव + त्व)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा) एकवचन; भाववाचक-तद्धितान्त (त्व)

• उपार्जितम्: was obtained
• उपार्जितम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उप-आर्ज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा एकवचन

• नारदेश्वरमाहात्म्यात्: from/because of the greatness of Nāradeśvara
• नारदेश्वरमाहात्म्यात्: Hetu/Apadana (Cause/हेतु; Ablative/अपादान)
• Type: Noun
• Root: नारदेश्वर-माहात्म्य (प्रातिपदिक; नारदेश्वर + माहात्म्य)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी) एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (नारदेश्वरस्य माहात्म्यम्)

• ध्रुवः: Dhruva
• ध्रुवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ध्रुव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा) एकवचन

• निश्चलताम्: steadfastness/immovability
• निश्चलताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: निश्चलता (प्रातिपदिक; निश्चल + ता)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया) एकवचन; भाववाचक-तद्धितान्त (ता)

• गतः: attained/went to
• गतः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्तरि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; परस्मैपदी-भावे ‘गच्छति’ अर्थे

Speaker

Rudra (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Nāradeśvara (mahātmya focus)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: King (Rajendra)

Visual Art Cues

Scene: A procession of kings receives symbols of sovereignty near the Revā bank, while young Dhruva stands in intense tapas, becoming fixed like the pole star—his body aligned with a celestial axis above Nāradeśvara’s sacred precinct.

Characters & Entities

• Mahīpāla (kings)
• Nāradeśvara
• Dhruva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The tīrtha’s power grants both worldly sovereignty and transcendent steadfastness—showing dharma’s capacity to elevate every level of life.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Nāradeśvara (connected with the Nārada-named tīrtha on the Revā’s northern bank) is explicitly praised.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct rite is specified; the verse concludes a phala-śruti by citing exemplars (kings, Dhruva) empowered by Nāradeśvara’s māhātmya.