Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । रेवाया उत्तरे कूले तीर्थं परमशोभनम् । सर्वपापहरं मर्त्ये नाम्ना वै गौतमेश्वरम्

śrīmārkaṇḍeya uvāca | revāyā uttare kūle tīrthaṃ paramaśobhanam | sarvapāpaharaṃ martye nāmnā vai gautameśvaram

شری مارکنڈیہ نے کہا: رِیوا کے شمالی کنارے پر ایک نہایت درخشاں تیرتھ ہے، جو مرتیہ لوک میں ‘گوتَمیشور’ کے نام سے معروف ہے اور سب پاپوں کو ہر لیتا ہے۔

श्रीमार्कण्डेयःthe revered Mārkaṇḍeya
श्रीमार्कण्डेयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootश्री + मार्कण्डेय (प्रातिपदिक; कर्मधारय-समासः)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
रेवायाःof the Revā (river)
रेवायाः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootरेवा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन (Singular)
उत्तरेon the northern
उत्तरे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन (Singular)
कूलेbank
कूले:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकूल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन (Singular)
तीर्थम्a sacred ford/pilgrimage place
तीर्थम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
परमशोभनम्supremely beautiful
परमशोभनम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरम + शोभन (प्रातिपदिक; कर्मधारय-समासः)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन (Singular); विशेषणम् (qualifying)
सर्वपापहरम्removing all sins
सर्वपापहरम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व + पाप + हर (प्रातिपदिक; तत्पुरुष-समासः)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन (Singular); विशेषणम्
मर्त्येamong mortals / in the human world
मर्त्ये:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन (Singular)
नाम्नाby name
नाम्ना:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन (Singular)
वैindeed
वै:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (particle/emphasis)
गौतमेश्वरम्(called) Gautameśvara
गौतमेश्वरम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगौतम + ईश्वर (प्रातिपदिक; तत्पुरुष-समासः)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन (Singular)

Mārkaṇḍeya

Tirtha: Gautameśvara

Type: ghat

Listener: Yudhiṣṭhira

Scene: Mārkaṇḍeya speaks to Yudhiṣṭhira, pointing to a radiant ford on the Narmadā’s north bank; a Śiva-liṅga shrine labeled Gautameśvara amid riverine trees and pilgrims.

M
Mārkaṇḍeya
R
Revā (Narmadā)
G
Gautameśvara

FAQs

Sacred geography is salvific: approaching a divinely charged tīrtha with faith is presented as a means to cleanse sin.

Gautameśvara tīrtha on the northern bank of the Revā (Narmadā).

The verse introduces the tīrtha; specific rites are detailed in subsequent verses rather than here.