Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 9

Devanagari script

गोपारेश्वरगोदानं यस्तु भक्त्या च कारयेत् । योग्ये द्विजोत्तमे देया योग्या धेनुः सकाञ्चना

Transliteration

gopāreśvaragodānaṃ yastu bhaktyā ca kārayet | yogye dvijottame deyā yogyā dhenuḥ sakāñcanā

Translation

جو شخص بھکتی کے ساتھ گوپاریشور کے نام پر گو دان کرائے، وہ کسی لائق ترین دِویج (برہمن) کو مناسب گائے سونے سمیت دان کرے۔

Word by Word

• गोपारेश्वरगोदानम्: the cow-gift to Gopāreśvara
• गोपारेश्वरगोदानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गोपारेश्वर + गोदान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; तत्पुरुषसमासः (गोपारेश्वरस्य गोदानम्)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; सम्बन्धसूचक-सर्वनाम

• तु: indeed/however
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (particle); विरोध/विशेषार्थक

• भक्त्या: with devotion
• भक्त्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; करण/हेतु-भाव

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• कारयेत्: should cause (it) to be done / should arrange
• कारयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन; णिच्-प्रयोग (causative)

• योग्ये: in/for a worthy (person)
• योग्ये: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: योग्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; विशेषण

• द्विजोत्तमे: in/for an excellent brāhmaṇa
• द्विजोत्तमे: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: द्विज + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; कर्मधारयसमासः (उत्तमः द्विजः)

• देया: is to be given / should be given
• देया: Kriya (Predicative obligation/विधेय)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: कृदन्तः—तव्यत्/यत्-प्रत्ययान्त (gerundive); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; विधेय-विशेषणरूपेण

• योग्या: suitable
• योग्या: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: योग्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; विशेषण

• धेनुः: a cow
• धेनुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धेनु (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

• सकाञ्चना: together with gold
• सकाञ्चना: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स + काञ्चन (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; तत्पुरुष/उपपदसमासः (काञ्चनेन सह)

Speaker

Śrī Mārkaṇḍeya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gopāreśvara (Revā-kṣetra)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A devotee performs go-dāna before a Śiva-liṅga of Gopāreśvara; a worthy brāhmaṇa receives a cow with a small gold offering; Revā’s sacred ambience implied.

Characters & Entities

• Gopāreśvara
• Dwijottama (worthy brāhmaṇa recipient)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage is completed by dāna—devotional giving offered properly becomes a purifier and sustains dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Gopāreśvara Tīrtha, where the act is framed as ‘Gopāreśvara go-dāna’.

What ritualistic prescription is mentioned?

Go-dāna: donate a suitable cow along with gold to a worthy brāhmaṇa.