Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 51

Devanagari script

ये पश्यन्ति परं भक्त्या मणिनागेश्वरं नृप । न तेषां जायते वंशे पन्नगानां भयं नृप

Transliteration

ye paśyanti paraṃ bhaktyā maṇināgeśvaraṃ nṛpa | na teṣāṃ jāyate vaṃśe pannagānāṃ bhayaṃ nṛpa

Translation

اے بادشاہ! جو لوگ اعلیٰ ترین بھکتی کے ساتھ منی ناگیشور کے درشن کرتے ہیں، اے نرپ، اُن کی نسل میں سانپوں کا خوف کبھی پیدا نہیں ہوتا۔

Word by Word

• ये: those who
• ये: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (Plural)

• पश्यन्ति: see
• पश्यन्ति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पश् (धातु)
• Form: लट्-लकार, प्रथम-पुरुष, बहुवचन, परस्मैपद

• परम्: supreme
• परम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (विशेषण)

• भक्त्या: with devotion
• भक्त्या: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन

• मणिनागेश्वरम्: Maṇināgeśvara (Lord of Maṇināga)
• मणिनागेश्वरम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: मणिनाग + ईश्वर (प्रातिपदिके; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘मणिनागस्य ईश्वरः’

• नृप: O king
• नृप: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• न: not
• न: Avyaya (अव्यय-सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (negation particle)

• तेषाम्: of them
• तेषाम्: Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन

• जायते: arises, is born
• जायते: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)
• Form: लट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन, आत्मनेपद

• वंशे: in (their) lineage
• वंशे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वंश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन

• पन्नगानाम्: of serpents
• पन्नगानाम्: Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पन्नग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन

• भयम्: fear
• भयम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• नृप: O king
• नृप: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Unspecified narrator addressing the king

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Maṇināgeśvara

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: nṛpa (king)

Visual Art Cues

Scene: A king and pilgrims stand before a Śiva-liṅga named Maṇināgeśvara, adorned with nāga-ornaments; a protective aura spreads over a family line depicted behind them; serpents retreat at the threshold.

Characters & Entities

• Maṇināgeśvara
• pannaga (serpents)
• nṛpa (king)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotional darśana of the deity grants both spiritual merit and tangible protection, extending even to one’s descendants.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Maṇināgeśvara, a Śiva site associated with nāga symbolism in the Revā Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Perform devoted darśana (reverent viewing/visitation) of Maṇināgeśvara.