Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 5

Devanagari script

प्रतिग्रहसमर्थांश्च विद्यासिद्धान्तवादिनः । श्रौतस्मार्तक्रियायुक्तान् परदारपराङ्मुखान्

Transliteration

pratigrahasamarthāṃśca vidyāsiddhāntavādinaḥ | śrautasmārtakriyāyuktān paradāraparāṅmukhān

Translation

—وہ برہمن جو ہدیہ قبول کرنے کے اہل ہوں، جو علم اور مستحکم عقیدے کی تشریح کرتے ہوں، جو شروت اور اسمارْت رسومات میں مشغول ہوں، اور جو پرائی عورت سے منہ موڑنے والے ہوں۔

Word by Word

• प्रतिग्रह-समर्थान्: capable of accepting gifts
• प्रतिग्रह-समर्थान्: Karma (Object-Qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रतिग्रह (प्रातिपदिक) + समर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (विप्रान् इति अनुवर्तते)

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• विद्या-सिद्धान्त-वादिनः: expounders of learning and doctrine
• विद्या-सिद्धान्त-वादिनः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विद्या (प्रातिपदिक) + सिद्धान्त (प्रातिपदिक) + वादिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (विप्राः)

• श्रौत-स्मार्त-क्रिया-युक्तान्: engaged in Vedic and Smārta rites
• श्रौत-स्मार्त-क्रिया-युक्तान्: Karma (Object-Qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: श्रौत (प्रातिपदिक) + स्मार्त (प्रातिपदिक) + क्रिया (प्रातिपदिक) + युक्त (प्रातिपदिक; √युज् क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (विप्रान्)

• पर-दार-पराङ्मुखान्: turned away from others' wives
• पर-दार-पराङ्मुखान्: Karma (Object-Qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक) + दार (प्रातिपदिक) + पराङ्मुख (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (विप्रान्)

Speaker

Mārkaṇḍeya (context continues)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-tīrtha (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim respectfully approaches a group of learned, disciplined brāhmaṇas—some reciting Veda, others teaching siddhānta—symbolizing qualified recipients for sacred gifts.

Characters & Entities

• Vipras (Brāhmaṇas)
• Śrauta
• Smārta

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Charity bears full fruit when offered to worthy recipients—those grounded in learning, ritual discipline, and moral restraint.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Implicitly the Dhanada-tīrtha vrata context; the verse specifies who should be honored/benefited during the observance.

What ritualistic prescription is mentioned?

Selecting qualified brāhmaṇas as recipients/honorees—learned, ritually observant (Śrauta-Smārta), and ethically restrained.