Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 61

ईश्वर उवाच । नास्ति सौख्यं च मूर्खेषु नास्ति सौख्यं च रोगिषु । पराधीनेन सौख्यं तु स्त्रीजिते च विशेषतः

īśvara uvāca | nāsti saukhyaṃ ca mūrkheṣu nāsti saukhyaṃ ca rogiṣu | parādhīnena saukhyaṃ tu strījite ca viśeṣataḥ

ایشور نے کہا: "احمقوں میں کوئی سکھ نہیں ہے؛ بیماروں میں کوئی سکھ نہیں ہے۔ اور جو دوسروں کا محتاج ہو اسے سکھ نہیں ملتا—خاص طور پر اسے جو عورت کا غلام ہو۔"

ईश्वरःĪśvara (Lord)
ईश्वरः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (Main verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
not
:
Sambandha (Negator)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय
अस्तिis/exists
अस्ति:
Kriyā (Existential verb)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
सौख्यम्happiness
सौख्यम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसौख्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
मूर्खेषुamong fools
मूर्खेषु:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमूर्ख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति (Locative), बहुवचन
not
:
Sambandha (Negator)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय
अस्तिis/exists
अस्ति:
Kriyā (Existential verb)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
सौख्यम्happiness
सौख्यम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसौख्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
रोगिषुamong the sick
रोगिषु:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootरोगिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति (Locative), बहुवचन
पराधीनेनby dependence on others
पराधीनेन:
Karaṇa (Means/Instrument)
TypeNoun
Rootपराधीन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया विभक्ति (Instrumental), एकवचन
सौख्यम्happiness
सौख्यम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसौख्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविशेषार्थक/विरोधार्थक अव्यय (but/indeed)
स्त्रीजितेin one conquered by a woman (henpecked)
स्त्रीजिते:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्त्री (प्रातिपदिक) + जित (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति (Locative), एकवचन; तृतीया/षष्ठी-तत्पुरुषार्थ (स्त्रिया जितः/स्त्रीजितः)
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
विशेषतःespecially
विशेषतः:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverb)
TypeIndeclinable
Rootविशेषतः (अव्यय)
Formप्रकार/अत्यर्थवाचक अव्यय (especially)

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Revā-kṣetra

Type: kshetra

Scene: Śiva speaks calmly, delivering a terse nīti teaching; Viṣṇu listens attentively—scene is contemplative rather than dramatic.

Ī
Īśvara (Śiva)

FAQs

True well-being requires discernment, health, and inner independence; bondage to compulsion or domination destroys peace.

None; it is a nīti-style teaching within the Revā Khaṇḍa narrative.

None; the verse offers ethical reflection rather than ritual instruction.