Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 5
Devanagari script
ततश्चानन्तरं देवस्तिष्ठते ह्युमया सह । दृष्ट्वा तं पार्वती सा तु तपस्युग्रे व्यवस्थितम्
Transliteration
tataścānantaraṃ devastiṣṭhate hyumayā saha | dṛṣṭvā taṃ pārvatī sā tu tapasyugre vyavasthitam
Translation
پھر فوراً بعد، بھگوان اُما کے ساتھ وہاں کھڑے ہوئے۔ اس شخص کو سخت تپسیا میں ثابت قدم دیکھ کر پاروتی نے اس کی طرف توجہ کی۔
Word by Word
ततःthen
ततः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय; तद्-प्रातिपदिकात्)
Formदेश/कालवाचक-अव्यय (thereupon/then)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
अनन्तरम्immediately, thereafter
अनन्तरम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअनन्तर (प्रातिपदिक)
Formकालवाचक-अव्ययप्रयोगः (adverbial accusative)
देवःthe god (Śiva)
देवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तिष्ठतेstands, remains
तिष्ठते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलट् (वर्तमान/Present), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle: indeed/for)
उमयाwith Umā
उमया:
Sahakāraka (सहकारक/सह)
TypeNoun
Rootउमा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (instrumental), एकवचन
सहtogether with
सह:
Sahakāraka (सहकारक)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formसहार्थक-अव्यय (preposition-like indeclinable: with)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootदृश् (धातु) + क्त्वा
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive)
तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
पार्वतीPārvatī
पार्वती:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपार्वती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
साshe
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
तुbut, indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक-निपात (particle: but/indeed)
तपसिin austerity
तपसि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (locative), एकवचन
उग्रेsevere
उग्रे:
Adhikarana-anvayi visheshana (अधिकरणसम्बन्धि विशेषण)
TypeAdjective
Rootउग्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
व्यवस्थितम्steadfast, firmly engaged
व्यवस्थितम्:
Karma-anvayi visheshana (कर्मसम्बन्धि विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि-अव-स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगे ‘तम्’ इत्यस्य विशेषणम्
Speaker
Narrator (contextual)
Characters & Entities
Ś
Śiva (Deva, Īśvara)U
UmāP
PārvatīFAQs
True austerity (tapas) draws the attention of the Divine and becomes the doorway to grace and instruction.
The setting belongs to the Revā Khaṇḍa, centered on the sanctity of the Revā/Narmadā region, though this verse itself does not name a specific ford (tīrtha).
No explicit ritual is prescribed here; the verse highlights steadfast engagement in tapas.