Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 106

Devanagari script

स्पर्शमात्रे मनुष्याणां रुद्रवासोऽभिजायते । तेन दानफलं सर्वं कुरुक्षेत्रादिकं च यत्

Transliteration

sparśamātre manuṣyāṇāṃ rudravāso'bhijāyate | tena dānaphalaṃ sarvaṃ kurukṣetrādikaṃ ca yat

Translation

اسے محض چھونے سے ہی انسانوں کو رُدر کے دھام میں سکونت نصیب ہوتی ہے؛ اور اسی سے دان کا پورا پھل—کُرُکشیتر وغیرہ کے پُنّیہ سمیت—مل جاتا ہے۔

Word by Word

• स्पर्शमात्रे: upon mere touch
• स्पर्शमात्रे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्पर्श + मात्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; तत्पुरुषः (‘स्पर्शः एव मात्रः’/‘स्पर्शमात्रम्’ इत्यस्य सप्तमी)

• मनुष्याणाम्: of men/people
• मनुष्याणाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: मनुष्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन

• रुद्रवासः: Rudra’s presence/abode
• रुद्रवासः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रुद्र + वास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘रुद्रस्य वासः’ = ‘Rudra’s abode/indwelling’)

• अभिजायते: arises/comes into being
• अभिजायते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अभि-√जन् (धातु)
• Form: लट् (present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• तेन: thereby/by that
• तेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन

• दानफलम्: fruit of giving
• दानफलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दान + फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st)/द्वितीया (2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः

• सर्वम्: all/entire
• सर्वम्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st)/द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (दानफलम्)

• कुरुक्षेत्रादिकम्: beginning with Kurukṣetra (etc.)
• कुरुक्षेत्रादिकम्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कुरुक्षेत्र + आदिक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st)/द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘beginning with Kurukṣetra’ इत्यर्थे; विशेषणम् (यत्)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-निपात (conjunction)

• यत्: whatever (it is)
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st)/द्वितीया (2nd), एकवचन

Speaker

Deductive (Revā Khaṇḍa narrative voice)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Sparśa-liṅga

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: Rājā

Visual Art Cues

Scene: Pilgrims reach out to touch the liṅga; a radiant pathway or aura rises upward symbolizing Rudra-loka; surrounding motifs show Kurukṣetra and other tīrthas fading into the liṅga’s single-point brilliance.

Characters & Entities

• Rudra
• Kurukṣetra
• Sparśa-liṅga (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even a simple act done at a potent sacred locus—here, a touch—can yield vast results when the site is divinely empowered.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Sparśa-liṅga tirtha of the Revā (Narmadā) region, presented as granting extraordinary merit through contact.

What ritualistic prescription is mentioned?

The prescription is ‘sparśa’—touching the sacred liṅga—as a direct means to obtain great punya.