Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 7

Devanagari script

विख्यातं तु तदा लोके पापघ्नं पाण्डुनन्दन । अष्टम्यां च चतुर्दश्यामुभौ पक्षौ च भक्तितः । उपोष्य शूलिनश्चाग्रे रात्रौ कुर्वीत जागरम्

Transliteration

vikhyātaṃ tu tadā loke pāpaghnaṃ pāṇḍunandana | aṣṭamyāṃ ca caturdaśyāmubhau pakṣau ca bhaktitaḥ | upoṣya śūlinaścāgre rātrau kurvīta jāgaram

Translation

تب وہ دنیا میں گناہوں کو مٹانے والا مشہور ہوا، اے پاندو کے فرزند! آٹھویں اور چودھویں تِتھی کو—دونوں پکشوں میں—بھکتی سے اُپواس رکھ کر، شُولِن (شیو) کے حضور رات بھر جاگَرَن کرنا چاہیے۔

Word by Word

• विख्यातम्: well-known
• विख्यातम्: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: वि-ख्यात (प्रातिपदिक) (√ख्या + क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (qualifying तीर्थम् understood)

• तु: indeed/but
• तु: Sambandha-nipāta (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय, अवधान/विरोधार्थक निपात (particle: but/indeed)

• तदा: then
• तदा: Kāla (Time adjunct)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: अव्यय, कालवाचक

• लोके: in the world
• लोके: Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• पाप-घ्नम्: sin-destroying
• पाप-घ्नम्: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: पाप (प्रातिपदिक) + घ्न (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (पापं हन्ति इति) विशेषणम्

• पाण्डु-नन्दन: O son of Pāṇḍu
• पाण्डु-नन्दन: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: पाण्डु (प्रातिपदिक) + नन्दन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पाण्डोः नन्दनः)

• अष्टम्याम्: on the eighth lunar day
• अष्टम्याम्: Kāla (Time adjunct)
• Type: Noun
• Root: अष्टमी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; तिथिवाचक

• च: and
• च: Samuccaya (Coordinator)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चयार्थक (conjunction)

• चतुर्दश्याम्: on the fourteenth lunar day
• चतुर्दश्याम्: Kāla (Time adjunct)
• Type: Noun
• Root: चतुर्दशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; तिथिवाचक

• उभौ: both
• उभौ: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: उभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; विशेषणम् (qualifying पक्षौ)

• पक्षौ: fortnights (waxing and waning)
• पक्षौ: Karta (Subject/कर्ता) (of implied observance)
• Type: Noun
• Root: पक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन

• च: and
• च: Samuccaya (Coordinator)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चयार्थक (conjunction)

• भक्तितः: with devotion / out of devotion
• भक्तितः: Hetu/Prakāra (Cause/Manner)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; हेतौ/प्रकारे (ablative of manner/cause)

• उपोष्य: having fasted
• उपोष्य: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier)
• Type: Verb
• Root: उप-वास् (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (Gerund/Absolutive), उपसर्गः उप-, धातुः वास् (उपवास/उपोष्य)

• शूलिनः: of Śūlin (Śiva)
• शूलिनः: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: शूलिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; (शिवस्य)

• च: and
• च: Samuccaya (Coordinator)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चयार्थक

• अग्रे: in front (of)
• अग्रे: Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अग्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; स्थानवाचक

• रात्रौ: at night
• रात्रौ: Kāla (Time adjunct)
• Type: Noun
• Root: रात्रि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• कुर्वीत: one should perform
• कुर्वीत: Kriyā (Main verb)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; विध्यर्थे (should do)

• जागरम्: a vigil (wakefulness)
• जागरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जागर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

Speaker

Deductive (Revā Khaṇḍa narrator speaking to a Pāṇḍava-descendant/royal listener)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Karoḍī-tīrtha

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Pāṇḍunandana

Visual Art Cues

Scene: Pilgrims at the Narmadā ghat on Aṣṭamī/Caturdaśī: lamps flicker through the night as devotees keep vigil before Śiva Śūlin, chanting and listening to sacred stories; dawn approaches with calm purity.

Characters & Entities

• Śūlin (Śiva)
• Pāṇḍu

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotional discipline—fasting and vigil—performed at a sacred site becomes a potent means for cleansing sin.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The same sin-destroying Karoḍī Tīrtha within the Revā/Narmadā region.

What ritualistic prescription is mentioned?

Fasting (upoṣa) and night vigil (jāgaraṇa) before Śiva on Aṣṭamī and Caturdaśī in both lunar fortnights.