Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 3

Devanagari script

ततः संतोषितो देव उमापतिर्नराधिप । देवेन्द्रत्वं वरं राज्यं दानवानां वधं ददौ

Transliteration

tataḥ saṃtoṣito deva umāpatirnarādhipa | devendratvaṃ varaṃ rājyaṃ dānavānāṃ vadhaṃ dadau

Translation

اے بادشاہ! اس تپسیا سے خوش ہو کر اُماپتی دیو نے اسے اندریت کا ور، سلطنت کی حاکمیت، اور دانَووں کے قتل کی قدرت عطا کی۔

Word by Word

• ततः: then
• ततः: क्रियाविशेषण (Adverbial modifier)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: काल/क्रमवाचक-अव्यय (thereupon)

• संतोषितः: pleased
• संतोषितः: विशेषण (Qualifier of देवः)
• Type: Adjective
• Root: सम् + तुष् (धातु) → संतोषित (कृदन्त; क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (pleased/satisfied)

• देवः: the god
• देवः: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)

• उमा-पतिः: Umāpati (Śiva)
• उमा-पतिः: कर्ता (Subject; apposition)
• Type: Noun
• Root: उमा (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; देवः इति विशेष्यस्य विशेषण/अप्पोजिशन

• नर-अधिप: O king
• नर-अधिप: सम्बोधन (Address)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक) + अधिप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; संबोधनम्

• देवेन्द्रत्वम्: the status of Indra
• देवेन्द्रत्वम्: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक) + त्व (तद्धित)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• वरम्: excellent / boon-like
• वरम्: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (देवेन्द्रत्वम्/राज्यम्)

• राज्यम्: kingdom / sovereignty
• राज्यम्: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: राज्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• दानवानाम्: of the Dānavas (demons)
• दानवानाम्: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: दानव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन (Plural)

• वधम्: slaying
• वधम्: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: वध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• ददौ: gave
• ददौ: क्रिया (Main verb)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्

Speaker

Mārkaṇḍeya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Śakratīrtha

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: A king

Visual Art Cues

Scene: Śiva as Umāpati appears radiant, with Umā beside him; Indra kneels in reverence; Śiva bestows a boon gesture; in the background, subdued silhouettes of Dānavas foreshadow their defeat; Narmadā glimmers nearby.

Characters & Entities

• Umāpati (Śiva)
• Śakra (Indra)
• Dānavas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine grace responds to disciplined devotion; legitimate power is portrayed as a boon aligned with dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Śakratīrtha, where Śakra’s tapas pleased Umāpati and produced these boons.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite is listed; the narrative frames tapas and Śiva-bhakti as the means that bring about the boon.