Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 1

Devanagari script

उत्तानपाद उवाच । अथातो देवदेवेश भानुमत्यकरोच्च किम् । एष मे संशयो देव कथयस्व प्रसादतः

Transliteration

uttānapāda uvāca | athāto devadeveśa bhānumatyakarocca kim | eṣa me saṃśayo deva kathayasva prasādataḥ

Translation

اُتّانپاد نے عرض کیا: ‘اے دیوتاؤں کے دیوتا، بھانومتی نے کیا کیا؟ اے خدا، یہ میرا شک ہے—اپنے فضل سے بیان فرمائیے۔’

Word by Word

• उत्तानपादः: Uttānapāda
• उत्तानपादः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: उत्तानपाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st case/Nominative), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Discourse connector)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनुक्रम/आरम्भसूचक (sequence/beginning particle)

• अतः: therefore
• अतः: Sambandha (Logical connector)
• Type: Indeclinable
• Root: अतः (अव्यय)
• Form: अव्यय; हेत्वर्थ/तस्मात् (therefore/from this)

• देवदेवेश: O Lord of the gods
• देवदेवेश: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देव + देवेश (प्रातिपदिक); देवेश = देव + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (देवानां देवः + ईशः)

• भानुमती: Bhānumatī
• भानुमती: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भानुमती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अकरोत्: did
• अकरोत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• किम्: what?
• किम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd case/Accusative) एकवचन; प्रश्नवाचक सर्वनाम

• एषः: this
• एषः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; निर्देशवाचक सर्वनाम

• मे: my
• मे: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (6th case/Genitive), एकवचन; सर्वनाम

• संशयः: doubt
• संशयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: संशय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• देव: O god
• देव: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• कथयस्व: tell (me)
• कथयस्व: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कथय् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन; आत्मनेपद

• प्रसादतः: out of grace
• प्रसादतः: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रसाद (प्रातिपदिक)
• Form: तसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb); 'प्रसादात्' = by grace

Speaker

Uttānapāda

Skanda Dialogue

Listener: Īśvara

Visual Art Cues

Scene: A royal sage-king Uttānapāda stands with folded hands, voicing a doubt before Īśvara; the setting hints at a sacred landscape leading toward a kuṇḍa and mountain beyond.

Characters & Entities

• Uttānapāda
• Bhānumatī
• Deva-deveśa (Īśvara/Śiva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sincere inquiry and humility before the Divine are presented as the gateway to understanding dharma and sacred narratives.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site is named in this verse; it introduces a question within the Revā Khaṇḍa’s sacred-place discourse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a request for instruction made ‘by grace’ (prasāda).