Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 14

Devanagari script

पद्मकं नाम पर्वैतदयनादिचतुर्गुणम् । अत्र दत्तं हुतं जप्तं सर्वं भवति चाक्षयम्

Transliteration

padmakaṃ nāma parvaitadayanādicaturguṇam | atra dattaṃ hutaṃ japtaṃ sarvaṃ bhavati cākṣayam

Translation

یہ تہوار ‘پدمک’ کہلاتا ہے اور اَیَن وغیرہ کے سبب چار گنا پھل دیتا ہے۔ یہاں جو دان دیا جائے، ہون میں آہوتی ہو یا جپ کیا جائے—سب کچھ اَکشَی، یعنی لازوال ہو جاتا ہے۔

Word by Word

• पद्मकम्: Padmaka (name)
• पद्मकम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पद्मक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; नाम (proper name)

• नाम: named/called
• नाम: Sambandha (Apposition marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: अव्यय; नाम-शब्दः (quotative/‘called’)

• पर्व: festival/holy occasion
• पर्व: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन

• एतत्: this
• एतत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)

• अयनादिचतुर्गुणम्: fourfold (in merit) at ayana etc.
• अयनादिचतुर्गुणम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अयन + आदि + चतुर् + गुण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; समासः (determinative): अयन-आदि (dvandva-like list as prior member) + चतुर्गुणम् = 'अयनादिषु चतुर्गुणम्/अयनादि-समये चतुर्गुणफलम्' (fourfold in ayana etc.)

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक अव्यय (adverb of place)

• दत्तम्: given (as donation)
• दत्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु) + क्त (प्रत्यय)
• Form: कृदन्त (past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; 'given/donated'

• हुतम्: offered (in oblation)
• हुतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: हु (धातु) + क्त (प्रत्यय)
• Form: कृदन्त (past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; 'offered in fire'

• जप्तम्: recited (as japa)
• जप्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: जप् (धातु) + क्त (प्रत्यय)
• Form: कृदन्त (past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; 'recited'

• सर्वम्: all (of it)
• सर्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; सर्वनामसदृश (indefinite)

• भवति: becomes/is
• भवति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लट्-लकार (present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• अक्षयम्: imperishable/inexhaustible
• अक्षयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अक्षय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विशेषण

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced: Āvantya Khaṇḍa narrative style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Padmaka-parva (festival) at Revā-tīrtha

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: King (Pārthiva) in the surrounding narrative frame

Visual Art Cues

Scene: Festival scene at a river-tīrtha: devotees giving dāna, a small homa-kuṇḍa with flames, a japa-mālā in hand, lotus (padma) motifs decorating the ghat; a banner-like inscription ‘Padmaka’ implied.

Characters & Entities

• Padmaka

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Right action done at a sanctified time becomes akṣaya—charity, sacrifice, and mantra-practice yield enduring spiritual merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Revā-khaṇḍa’s sacred observance context, where Padmaka parva is praised for akṣaya-phala.

What ritualistic prescription is mentioned?

On Padmaka parva, perform dāna, homa, and japa; the text declares their results to be imperishable.