Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 92

Devanagari script

राज्ञ्युवाच । विना मूल्यं न गृह्णामि कमलानि तवाधुना । धान्यस्य खारिकामेकां ददामि प्रतिगृह्यताम्

Transliteration

rājñyuvāca | vinā mūlyaṃ na gṛhṇāmi kamalāni tavādhunā | dhānyasya khārikāmekāṃ dadāmi pratigṛhyatām

Translation

ملکہ نے کہا: “میں اب تمہارے کنول بغیر قیمت کے نہیں لوں گی۔ میں اناج کی ایک ‘کھاریکا’ مقدار دیتی ہوں—مہربانی کر کے قبول کرو۔”

Word by Word

• राज्ञी: the queen
• राज्ञी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राज्ञी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect/परोक्शभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन

• विना: without
• विना: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: विना (अव्यय)
• Form: उपसर्गसदृश-अव्यय; वियोग/अभावार्थे (without)

• मूल्यम्: price
• मूल्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मूल्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• न: not
• न: Kriya-visheshaṇa (Verb-modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय (negation particle)

• गृह्णामि: I accept/take
• गृह्णामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ग्रह् (धातु)
• Form: लट् (Present/वर्तमान), उत्तमपुरुष, एकवचन

• कमलानि: lotuses
• कमलानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कमल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन

• तव: of you/your
• तव: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सर्वनाम (2nd person)

• अधुना: now
• अधुना: Kriya-visheshaṇa (Verb-modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अधुना (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

• धान्यस्य: of grain
• धान्यस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: धान्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन

• खारिकाम्: a khārī-measure (basketful)
• खारिकाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: खारिका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• एकाम्: one
• एकाम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण (qualifying खारिकाम्)

• ददामि: I give
• ददामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लट् (Present/वर्तमान), उत्तमपुरुष, एकवचन

• प्रतिगृह्यताम्: let it be accepted (by you)
• प्रतिगृह्यताम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्रति-ग्रह् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative/आज्ञार्थ), प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive): ‘let it be accepted’

Speaker

Rājñī (Queen)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā) tirtha milieu

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A queen, adorned yet gentle, offers a measured heap of grain as payment to a lotus-gatherer devotee; lotuses and riverine flora frame the exchange.

Characters & Entities

• Rājñī (Queen)
• Śabarī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma values fairness and gratitude—one should not exploit another’s generosity, especially when taking items for sacred use.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Within the Revā Khaṇḍa setting, the culture of righteous giving around the Narmadā pilgrimage-region is highlighted.

What ritualistic prescription is mentioned?

A form of dāna—offering grain (dhānya) in connection with acquiring worship-materials.