Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 132

Devanagari script

पारणं कुरु भोजेन्द्र व्रतं येन न नश्यति । यत्तेऽभिवाञ्छितं किंचिद्विष्णवे कर्तुमर्हसि

Transliteration

pāraṇaṃ kuru bhojendra vrataṃ yena na naśyati | yatte'bhivāñchitaṃ kiṃcidviṣṇave kartumarhasi

Translation

اے بھوجندر! پارن (اختتامی طعام) ادا کرو تاکہ تمہارا ورت ناکام نہ ہو۔ اور جو بھی محبوب نذر تم چاہو، اسے وشنو کے لیے شریعتِ ودھی کے مطابق انجام دو۔

Word by Word

• पारणम्: the fast-breaking (pāraṇa)
• पारणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पारण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; ‘पारण’ = व्रतसमापनभोजनम् (ending/fast-breaking)

• कुरु: do
• कुरु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लोट् (imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• भोजेन्द्र: O lord of Bhojas / O king
• भोजेन्द्र: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: भोजेन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; भोज + इन्द्र (राजश्रेष्ठ)

• व्रतम्: the vow/fast
• व्रतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन

• येन: by which
• येन: Karana/Hetu (Instrument/Cause)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; साधन/हेतु-अर्थे (by which/whereby)

• न: not
• न: Modifier (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (negation particle)

• नश्यति: perishes/is ruined
• नश्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नश् (धातु)
• Form: लट् (present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• यत्: that which
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; सम्बन्ध-निर्देश (that which)

• ते: your
• ते: Shashthi-Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6), एकवचन; ‘तव’ (your)

• अभिवाञ्छितम्: desired
• अभिवाञ्छितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अभि+वाञ्छित (कृदन्त; वाञ्छ् धातोः क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle)

• किञ्चित्: something
• किञ्चित्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; अनिश्चितार्थ (something)

• विष्णवे: for Vishnu
• विष्णवे: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4), एकवचन; सम्प्रदान (for Vishnu)

• कर्तुम्: to do
• कर्तुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त अव्यय-रूप (infinitive); ‘to do’

• अर्हसि: you ought/are worthy
• अर्हसि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अर्ह् (धातु)
• Form: लट् (present), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Śabarī (implied counsel to her husband)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Bhojendra (addressed)

Visual Art Cues

Scene: A devotee is instructed to complete his vow with pāraṇa; a simple altar with Viṣṇu’s emblematic presence (śaṅkha-cakra) and offerings prepared for conclusion.

Characters & Entities

• Viṣṇu
• vrata
• pāraṇa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A vow bears fruit when completed correctly; devotion must be joined with proper conclusion and offering.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named; the emphasis is on vrata-completion and offering to Viṣṇu.

What ritualistic prescription is mentioned?

Pāraṇa—the formal completion/breaking of a vrata or fast—along with making an intended offering to Viṣṇu.