Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 11

गयाशिरो यथा पुण्यं कृतं युष्माभिरेव च । तथैवेदं प्रकर्तव्यं शूलभेदं च पावनम्

gayāśiro yathā puṇyaṃ kṛtaṃ yuṣmābhireva ca | tathaivedaṃ prakartavyaṃ śūlabhedaṃ ca pāvanam

“جس طرح گیاشِر کو آپ ہی نے پُنّیہ سے بھرپور بنایا، اسی طرح اس پاک مقام ‘شول بھید’ کو بھی بطور تیرتھ قائم کیا جائے۔”

गयाशिरःGayaśiras (the head/peak at Gayā)
गयाशिरः:
Karta/Upamana (Topic/उपमान-आधार)
TypeNoun
Rootगया + शिरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (गयायाः शिरः)
यथाjust as
यथा:
Sambandha (Comparison marker/उपमान)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; उपमान/प्रकारवाचक (as, just as)
पुण्यम्merit; holy (thing)
पुण्यम्:
Karta/Predicate-noun (विधेय)
TypeNoun
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
कृतम्done, made
कृतम्:
Kriya (Result state/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + कृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
युष्माभिःby you (all)
युष्माभिः:
Kartr-karana (Agent in passive/करण)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन
एवindeed
एव:
Emphasis (निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphasis)
and
:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय-बोधक (conjunction)
तथाlikewise
तथा:
Kriya-viseshana (Adverb/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (thus, likewise)
एवindeed
एव:
Emphasis (निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphasis)
इदम्this
इदम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootइदं (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
प्रकर्तव्यम्should be done
प्रकर्तव्यम्:
Kriya (Obligation/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + कृ (धातु) + तव्यत् (कृदन्त)
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त (gerundive), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘to be done’
शूलभेदम्the piercing/splitting of the trident
शूलभेदम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशूल + भेद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (शूलस्य भेदः)
and
:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय-बोधक
पावनम्purifying
पावनम्:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपावन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (शूलभेदम्)

Citrasena (contextual continuation)

Tirtha: Śūlabheda

Type: kshetra

Listener: Tridevas

Scene: Citrasena gestures to the sacred spot ‘Śūlabheda’, invoking Gayāśiras; imagery can juxtapose a distant Gayā hill/śrāddha scene with the present site being consecrated by Tridevas; a triśūla mark signifies ‘śūla-bheda’.

G
Gayāśiras
Ś
Śūlabheda
B
Brahmā
V
Viṣṇu
Ś
Śiva

FAQs

A tīrtha’s greatness is affirmed through divine consecration and the recognition of its purifying merit.

Śūlabheda, praised as a purifying tīrtha comparable to Gayāśiras.

The verse implies consecration/establishment of the tīrtha; specific rites are not detailed in this line.