Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 64

Devanagari script

ऋषिणा कथितं यद्वत्तद्वत्तीर्थं न संशयः । हृष्टरोमाभवद्दृष्ट्वा प्रभावं तीर्थसम्भवम्

Transliteration

ṛṣiṇā kathitaṃ yadvattadvattīrthaṃ na saṃśayaḥ | hṛṣṭaromābhavaddṛṣṭvā prabhāvaṃ tīrthasambhavam

Translation

‘جیسا رِشی نے کہا تھا، ویسا ہی یہ تیرتھ ہے—اس میں کوئی شک نہیں۔’ تیرتھ سے پیدا ہونے والی اس عظیم تاثیر کو دیکھ کر اس کے رونگٹے کھڑے ہو گئے۔

Word by Word

• ऋषिणा: by the sage
• ऋषिणा: Karana (Agent-instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन

• कथितम्: told, narrated
• कथितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: कथ् (धातु) → कथित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; (उक्तम्)

• यद्वत्: as, in the manner that
• यद्वत्: Sambandha (Discourse/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यद्वत् (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपमान/प्रकारवाचक (as/just as)

• तद्वत्: so, accordingly
• तद्वत्: Sambandha (Discourse/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तद्वत् (अव्यय)
• Form: अव्यय; तदनुरूप (accordingly)

• तीर्थम्: the sacred ford/place
• तीर्थम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन

• न: not, no
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध-निपात (negation particle)

• संशयः: doubt
• संशयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: संशय (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• हृष्ट-रोमा: one whose hairs stood on end
• हृष्ट-रोमा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: हृष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक) + रोमान् (प्रातिपदिक)
• Form: बहुव्रीहि (हृष्टानि रोमाणि यस्य); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (व्यक्तिवाचक)

• अभवत्: became
• अभवत्: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लङ्-लकार; प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (absolutive/gerund)

• प्रभावम्: power, efficacy
• प्रभावम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रभाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• तीर्थ-सम्भवम्: arising from the tīrtha
• तीर्थ-सम्भवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक) + सम्भव (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (तीर्थात् सम्भवः); पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण

Speaker

Narrator (reporting the king’s realization in the Revā Khaṇḍa narrative)

Characters & Entities

• Ṛṣi
• Tīrtha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Faith confirmed by direct experience: tīrthas carry a tangible spiritual potency praised by the sages.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Revā/Narmadā tīrtha in the Revā Khaṇḍa setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite is detailed; it emphasizes recognizing the tīrtha’s prabhāva (spiritual efficacy).