Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 17

क्रीडन्बालमृगैः सार्द्धं प्रत्यहं स मुनेः सुतः । कदाचिद्दैवयोगेन ऋक्षशृङ्गो ममार सः

krīḍanbālamṛgaiḥ sārddhaṃ pratyahaṃ sa muneḥ sutaḥ | kadāciddaivayogena ṛkṣaśṛṅgo mamāra saḥ

وہ مُنی کا بیٹا روزانہ کم عمر ہرنوں کے ساتھ کھیلتا رہتا تھا؛ مگر ایک بار تقدیر کے الٹ پھیر سے رِکشَشِرِنگ—وہ—موت کو پہنچ گیا۔

क्रीडन्playing
क्रीडन्:
Karta (Agent as participle/कर्ता)
TypeVerb
Rootक्रीड् (धातु)
Formवर्तमान-कृदन्त (शतृ/Present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; परस्मैपदी-धातु
बालमृगैःwith young deer
बालमृगैः:
Sahakari (Association/सहकारि; सह-भाव)
TypeNoun
Rootबाल (प्रातिपदिक) + मृग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन; समासः—बालमृगाः = बालाश्च ते मृगाः (कर्मधारय)
सार्द्धम्together with
सार्द्धम्:
Sahakari (Association/सहकारि)
TypeIndeclinable
Rootसार्द्धम् (अव्यय)
Formअव्यय (सह/with—सहयोगार्थक)
प्रत्यहम्every day
प्रत्यहम्:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय) + अहन्/अह (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समासः; अव्यय (कालवाचक/adverb)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
मुनेःof the sage
मुनेः:
Sambandha (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
सुतःson
सुतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
कदाचित्once/sometime
कदाचित्:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकदाचित् (अव्यय)
Formअव्यय (कालवाचक/temporal adverb)
दैवयोगेनby chance/fate’s conjunction
दैवयोगेन:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootदैव (प्रातिपदिक) + योग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—दैवयोगः = दैवेन योगः/दैवसम्बन्धी योगः (तृतीया/षष्ठी-तत्पुरुष)
ऋक्षशृङ्गःṚkṣaśṛṅga (name)
ऋक्षशृङ्गः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootऋक्ष (प्रातिपदिक) + शृङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—ऋक्षशृङ्गः = ऋक्षस्य शृङ्गः (षष्ठी-तत्पुरुष); (व्यक्तिनाम/नामधेय)
ममारdied
ममार:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootमृ (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम (पुनरुक्ति/अनुवादार्थ)

Īśvara (Śiva) (deduced from immediate narrative context in Revā Khaṇḍa)

Scene: A poignant forest scene: a youthful figure associated with Ṛkṣaśṛṅga amid playful fawns; the moment turns tragic as he collapses, with the herd startled; the forest and ravines loom, emphasizing the suddenness of fate.

Ṛkṣaśṛṅga

FAQs

Even the virtuous are subject to impermanence; purāṇic narratives use such turns to point toward dharma, detachment, and higher refuge.

The Mandāraka forest setting within Revā Khaṇḍa, where the pivotal event occurs.

None in this verse; it introduces a narrative crisis that typically leads to later prescriptions or tīrtha benefits.