Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 35

Devanagari script

तृतीयं तु दया पुष्पं क्षमा पुष्पं चतुर्थकम् । ध्यानपुष्पं तपः पुष्पं ज्ञानपुष्पं तु सप्तमम्

Transliteration

tṛtīyaṃ tu dayā puṣpaṃ kṣamā puṣpaṃ caturthakam | dhyānapuṣpaṃ tapaḥ puṣpaṃ jñānapuṣpaṃ tu saptamam

Translation

تیسرا پھول دَیا ہے، اور چوتھا پھول کَشما (درگزر) ہے۔ دھیان ایک پھول ہے، تپسیا ایک پھول ہے، اور گیان کو ساتواں پھول کہا گیا ہے۔

Word by Word

• तृतीयम्: third
• तृतीयम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तृतीय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; क्रमवाचक विशेषण

• तु: and; but
• तु: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle)

• दया: compassion
• दया: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; नाम

• पुष्पम्: flower
• पुष्पम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुष्प (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन

• क्षमा: forbearance; forgiveness
• क्षमा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क्षमा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; नाम

• पुष्पम्: flower
• पुष्पम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुष्प (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन

• चतुर्थकम्: fourth
• चतुर्थकम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चतुर्थक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; क्रमवाचक विशेषण (fourth)

• ध्यानपुष्पम्: the flower of meditation
• ध्यानपुष्पम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ध्यान (प्रातिपदिक) + पुष्प (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (ध्यानस्य पुष्पम्)

• तपः: austerity; penance
• तपः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; नाम (neuter nominative singular)

• पुष्पम्: flower
• पुष्पम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुष्प (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन

• ज्ञानपुष्पम्: the flower of knowledge
• ज्ञानपुष्पम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ज्ञान (प्रातिपदिक) + पुष्प (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (ज्ञानस्य पुष्पम्)

• तु: and; but
• तु: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle)

• सप्तमम्: seventh
• सप्तमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सप्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; क्रमवाचक विशेषण

Speaker

Unspecified (Revākhaṇḍa narrative voice)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā tīrtha (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A meditating ascetic by the river with a compassionate gesture toward a supplicant; a forgiving embrace scene; a small fire/fasting austerity motif; a manuscript or radiant light at the brow symbolizing jñāna—each as a ‘flower’ offered to Śiva.

Characters & Entities

• Śiva (implied recipient of the 'flowers')

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva is worshipped most truly through cultivated virtues—compassion, forgiveness, meditation, austerity, and wisdom.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Within the Revā Khaṇḍa milieu, these teachings frame the Narmadā region as a field for inner and outer Śaiva sādhana.

What ritualistic prescription is mentioned?

A prescribed sequence of ‘inner flowers’ (virtues) to be offered as part of devotional worship.