Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 67
Devanagari script
आयसीं लगुडीं गृह्य प्रभुर्भारसहस्रजाम् । दानवं च ततो दृष्ट्वा प्राक्षिपत्तस्य मूर्धनि
Transliteration
āyasīṃ laguḍīṃ gṛhya prabhurbhārasahasrajām | dānavaṃ ca tato dṛṣṭvā prākṣipattasya mūrdhani
Translation
لوہے کا گُرز ہاتھ میں لے کر، ہزار بوجھوں کے برابر بھاری پروردگار نے دَیو کو دیکھتے ہی وہ اس کے سر پر دے مارا۔
Word by Word
आयसीम्made of iron
आयसीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootआयस (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; विशेषणम् (लघुडीम् इति विशेष्यस्य) — Feminine, Accusative, Singular
लगुडीम्club, staff
लगुडीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootलगुडी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — Feminine, Accusative, Singular
गृह्यhaving taken
गृह्य:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootग्रह् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (गेरुण्ड/त्वान्त), ‘गृहित्वा’ अर्थे — Absolutive (having taken)
प्रभुःthe lord
प्रभुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — Masculine, Nominative, Singular
भारसहस्रजाम्born of a thousand weights; extremely heavy
भारसहस्रजाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootभार + सहस्र + जा (प्रातिपदिक); जा = √जन् (धातु) क्त-प्रत्यय/प्रातिपदिकनिर्माण
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः (षष्ठी-तत्पुरुष/निर्देशः): ‘भाराणां सहस्रं’ इति परिमाणसम्बन्धेन ‘जाता’ — Feminine, Accusative, Singular; qualifying ‘लगुडीम्’
दानवम्the demon
दानवम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — Masculine, Accusative, Singular
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction) — Coordinative particle
ततःthen
ततः:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय, काल/क्रमवाचक (adverb) — Temporal/sequence adverb
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (गेरुण्ड) — Absolutive (having seen)
प्राक्षिपत्threw, hurled
प्राक्षिपत्:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootक्षिप् (धातु)
Formलङ्-लकार (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्; उपसर्गः ‘प्रा-’ — Imperfect, 3rd person singular, active
तस्यof him, his
तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन — Genitive, Singular (of him)
मूर्धनिon the head
मूर्धनि:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमूर्धन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन — Masculine, Locative, Singular
Speaker
Mārkaṇḍeya
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Revā (Narmadā) tīrtha-cycle (contextual)
Type: kshetra
Skanda Dialogue
Listener: Ṛṣis/śrotṛs (contextual)
Visual Art Cues
Scene: A fierce deity-lord lifts an iron club and hurls it downward toward a demon’s head; dust and sparks rise; the riverine sacred landscape frames the combat as a cosmic protection of the kṣetra.
Characters & Entities
P
Prabhu (Śiva implied)D
Dānava (Andhaka implied)FAQs
Divine power acts decisively against entrenched adharma; the weapon symbolizes concentrated will to restore cosmic order.
No tīrtha is named in this verse.
None.