Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 58

आयुधानि ततस्त्यक्त्वा बाहुयुद्धमुपस्थितौ । करं करेण संगृह्य प्रहरन्तौ स्वमुष्टिभिः । रणप्रयोगैर्युध्यन्तौ युयुधाते शिवान्धकौ

āyudhāni tatastyaktvā bāhuyuddhamupasthitau | karaṃ kareṇa saṃgṛhya praharantau svamuṣṭibhiḥ | raṇaprayogairyudhyantau yuyudhāte śivāndhakau

پھر دونوں نے ہتھیار چھوڑ کر دست بہ دست لڑائی اختیار کی۔ ہاتھ میں ہاتھ پکڑ کر، اپنی مٹھیوں سے ضربیں لگاتے اور جنگی داؤ پیچ آزماتے ہوئے شِو اور اندھک لڑتے رہے۔

आयुधानिweapons
आयुधानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootआयुध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
ततःthen
ततः:
Sambandha (Temporal adverb/काल)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb), ‘thereupon/then’ अर्थे
त्यक्त्वाhaving abandoned
त्यक्त्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeIndeclinable
Root√त्यज् (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund), पूर्वकालिक क्रिया
बाहुयुद्धम्arm-to-arm combat
बाहुयुद्धम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootबाहुयुद्ध (प्रातिपदिक; बाहु + युद्ध)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘बाहुभिः युद्धम्’ इति तृतीया-तत्पुरुषः
उपस्थितौhaving engaged/approached
उपस्थितौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootउप√स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; कर्तृवाचक विशेषण (द्वौ)
करम्hand
करम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
करेणwith (his) hand
करेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
संगृह्यhaving grasped
संगृह्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootसम्√ग्रह् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formल्यबन्त/ल्यपन्त अव्यय (absolutive), ‘having seized’
प्रहरन्तौstriking (the two)
प्रहरन्तौ:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeVerb
Rootप्र√हृ (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्यय (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; मुख्यक्रियासमानार्थक
स्वमुष्टिभिःwith their own fists
स्वमुष्टिभिः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootस्वमुष्टि (प्रातिपदिक; स्व + मुष्टि)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; ‘स्वा मुष्टिः’ इति कर्मधारयः
रणप्रयोगैःby battle-maneuvers
रणप्रयोगैः:
Karana (Means/करण)
TypeNoun
Rootरणप्रयोग (प्रातिपदिक; रण + प्रयोग)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; ‘रणे प्रयोगाः’ इति सप्तमी-तत्पुरुषः
युध्यन्तौ(they two) fight
युध्यन्तौ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√युध् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, द्विवचन
युयुधाते(they two) fought
युयुधाते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√युध् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, द्विवचन
शिवान्धकौŚiva and Andhaka
शिवान्धकौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशिव + अन्धक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (शिवश्च अन्धकश्च)

Narrator (contextual Purāṇic narrator; likely Sūta/Lomaharṣaṇa)

Listener: A king (nṛpasattama)

Scene: Śiva and Andhaka lock hands, forearms tense; they grapple chest-to-chest, striking with fists. Dust rises from the battlefield; onlookers—devas and dānavas—form a ring. The moment emphasizes technique (stances, grips) rather than weapons.

Ś
Śiva
A
Andhaka

FAQs

When external means fail, the struggle turns inward to sheer resolve; ultimately, dharma is upheld by the Lord’s unshakable power.

The Revā/Narmadā sacred region is the narrative frame in the Revā Khaṇḍa, though no single tīrtha is named in this verse.

None.