Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 51

देवो व्यसर्जयत्सार्पं क्रोधाविष्टेन चेतसा । मारुतं नाशितं बाणैः सर्पैस्तत्र न संशयः

devo vyasarjayatsārpaṃ krodhāviṣṭena cetasā | mārutaṃ nāśitaṃ bāṇaiḥ sarpaistatra na saṃśayaḥ

تب دیوتا نے غضب سے بھرے دل کے ساتھ سارپ اَستر چھوڑا۔ وہاں سانپ جیسے تیروں سے ماروت (ہوا کی قوت) مٹ گئی—اس میں کوئی شک نہیں۔

devaḥthe god (Śiva)
devaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
vyasarjayatreleased/let loose
vyasarjayat:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootsṛj (सृज् धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन; उपसर्गः वि-
sārpamthe serpent(-weapon)
sārpam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootsārpa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (सार्पम् अस्त्रम्) संक्षेपेण
krodha-āviṣṭenapossessed by anger
krodha-āviṣṭena:
Karana (Instrumental qualifier/करण)
TypeAdjective
Rootkrodha + āviṣṭa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; तृतीया-तत्पुरुषार्थः ‘क्रोधेन आविष्टः’ (possessed by anger); विशेषणम् (cetasā)
cetasāwith (his) mind
cetasā:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootcetas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
mārutamthe wind-weapon
mārutam:
Karta (Subject of passive/कर्ता)
TypeNoun
Rootmāruta (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (मारुतम् अस्त्रम्) संक्षेपेण
nāśitamwas destroyed
nāśitam:
Kriya (Result state/क्रिया)
TypeVerb
Rootnaś (नश् धातु)
Formकृदन्त-भूतकर्मणि (PPP/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
bāṇaiḥby arrows
bāṇaiḥ:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootbāṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
sarpaiḥby serpents
sarpaiḥ:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootsarpa (प्रातिपदik)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
tatrathere/in that matter
tatra:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय
nano/not
na:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय
saṃśayaḥdoubt
saṃśayaḥ:
Karta (Predicate nominal/कर्ता)
TypeNoun
Rootsaṃśaya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Narrator (contextual Purāṇic narrator; likely Sūta/Lomaharṣaṇa)

Tirtha: Revā-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Scene: Śiva, eyes intense, releases the Sārpa-astra: arrows become living serpents that coil through the air, constricting and stilling the raging wind currents.

D
Deva
S
Sārpāstra
M
Marut/Vāyu

FAQs

Unchecked anger fuels conflict, yet the Purāṇas depict even wrath-driven power as operating within an ordered, intelligible cosmos.

The Revā/Narmadā milieu underlies the chapter; this verse itself does not name a particular tīrtha.

None.