Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 12

Devanagari script

तथैव विविधान् कोशांस्तत्र काञ्चनपूरितान् । महिषीर्गा वृषांश्चैवापश्यच्छत्राण्यनेकधा

Transliteration

tathaiva vividhān kośāṃstatra kāñcanapūritān | mahiṣīrgā vṛṣāṃścaivāpaśyacchatrāṇyanekadhā

Translation

اسی طرح اس نے وہاں سونے سے بھرے طرح طرح کے خزانے دیکھے۔ اور اس نے بھینسیں، گائیں، مویشی اور بیل، نیز کئی قسم کے شاہی چھتر بھی دیکھے۔

Word by Word

• तथा: thus
• तथा: Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (thus)

• एव: indeed/just
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारणार्थक

• विविधान्: various
• विविधान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विविध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (कोशान् इति)

• कोशान्: treasuries/storehouses
• कोशान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कोश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक

• काञ्चनपूरितान्: filled with gold
• काञ्चनपूरितान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: काञ्चन + पूरित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √पॄ)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (कोशान्); समासः—तत्पुरुषः (काञ्चनेन पूरिताः)

• महिषीः: buffalo-cows (female buffaloes)
• महिषीः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महिषी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• गाः: cows
• गाः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• वृषान्: bulls
• वृषान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वृष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारणार्थक

• अपश्यत्: saw
• अपश्यत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लङ्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• छत्राणि: umbrellas/parasol(s)
• छत्राणि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: छत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• अनेकधा: in many ways/variously
• अनेकधा: Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अनेकधा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (in many ways/variously)

Speaker

Narrator (Purāṇic narrator in Revā Khaṇḍa context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: null

Type: null

Skanda Dialogue

Listener: null

Visual Art Cues

Scene: Storehouses brimming with gold; herds of buffaloes and cattle; bulls; attendants holding multiple royal umbrellas of varied designs—an inventory of sovereignty.

Characters & Entities

• Andhaka

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Material abundance and royal insignia are impermanent; Purāṇic narratives use such descriptions to contrast wealth with true dharma and humility.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No particular tīrtha is directly mentioned in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse.