Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 69

Devanagari script

तत्र तीर्थे नरो भक्त्या स्नात्वा मन्त्रयुतं नृप । तर्पयित्वा पित्ःन् देवान् पूजयेच्च महेश्वरम्

Transliteration

tatra tīrthe naro bhaktyā snātvā mantrayutaṃ nṛpa | tarpayitvā pitḥn devān pūjayecca maheśvaram

Translation

اے راجا! اس تیرتھ پر آدمی کو بھکتی کے ساتھ، منتروں سمیت اشنان کرنا چاہیے؛ پھر پِتروں اور دیوتاؤں کو ترپن پیش کر کے مہیشور کی پوجا کرے۔

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय, देशवाचक क्रियाविशेषण

• तीर्थे: at the sacred ford/place
• तीर्थे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन

• नरः: a man
• नरः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• भक्त्या: with devotion
• भक्त्या: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु) + त्वा (क्त्वा)
• Form: क्त्वान्त (Gerund), पूर्वकालिक क्रिया

• मन्त्रयुतम्: accompanied with mantras
• मन्त्रयुतम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: मन्त्र (प्रातिपदिक) + युत (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (मन्त्रैः युतम् = मन्त्रयुक्तम्)

• नृप: O king
• नृप: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• तर्पयित्वा: having offered satisfaction (libations)
• तर्पयित्वा: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: तृप् (धातु) + णिच् (causative) + त्वा (क्त्वा)
• Form: णिजन्त-धातोः क्त्वान्त (Gerund), पूर्वकालिक क्रिया; ‘having satisfied (by offerings)’

• पितॄन्: the ancestors (Pitṛs)
• पितॄन्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), बहुवचन

• देवान्: the gods
• देवान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), बहुवचन

• पूजयेत्: should worship
• पूजयेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; विधिवाक्ये ‘should worship’

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)

• महेश्वरम्: Maheśvara (Śiva)
• महेश्वरम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: महद् (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; कर्मधारय-समासः (महान् ईश्वरः)

Speaker

Narrator (addressing Nṛpa/King)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-tīrtha (contextual)

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: King (nṛpa)

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim at a river ghat performs mantra-bath, then offers water-libations to pitṛs and devas, and finally worships a Śiva-liṅga with bilva leaves and lamps.

Characters & Entities

• Tīrtha
• Nṛpa (king)
• Pitṛs
• Devas
• Maheśvara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage is completed through a dharmic sequence—devotional bathing, honoring ancestors and gods, and culminating in Śiva-worship.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The same Revā Khaṇḍa tīrtha connected with Pippalāda, where mantra-snān and Śiva-pūjā are praised.

What ritualistic prescription is mentioned?

Bhakti-snān with mantras, tarpaṇa to pitṛs and devas, and pūjā of Maheśvara.