Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 38

Devanagari script

दक्षिणं कूलमाश्रित्य ये द्विजा धर्मवत्सलाः । आ मृत्योर्निवसिष्यन्ति ते गताः पितृमन्दिरे

Transliteration

dakṣiṇaṃ kūlamāśritya ye dvijā dharmavatsalāḥ | ā mṛtyornivasiṣyanti te gatāḥ pitṛmandire

Translation

جو دھرم سے محبت رکھنے والے دْوِج (دو بار جنمے) جنوبی کنارے کی پناہ لیتے ہیں، وہ موت تک وہیں رہیں گے؛ پھر وہ پِتروں کے دھام، پِترمندر کو پہنچتے ہیں۔

Word by Word

• दक्षिणम्: southern
• दक्षिणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: दक्षिण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषणम् (kūlam)

• कूलम्: bank/shore
• कूलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कूल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• आश्रित्य: having resorted to
• आश्रित्य: None
• Type: Verb
• Root: आ-√श्रि (धातु) + क्त्वा (ल्यप्)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund); पूर्वकालिक क्रिया

• ये: who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; सम्बन्धबोधक

• द्विजाः: twice-born (Brahmins)
• द्विजाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन

• धर्मवत्सलाः: fond of dharma / devoted to righteousness
• धर्मवत्सलाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: धर्म + वत्सल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; विशेषणम् (dvijāḥ)

• आ: until
• आ: None
• Type: Indeclinable
• Root: आ (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; अवधिपर्यन्तबोधक (until)

• मृत्योः: of death (i.e., until death)
• मृत्योः: None
• Type: Noun
• Root: मृत्यु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; 'आ' इत्यस्य योगे षष्ठी (until death)

• निवसिष्यन्ति: will dwell
• निवसिष्यन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि-√वस् (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future/भविष्यत्), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन

• गताः: gone (having gone)
• गताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: √गम् (धातु) + क्त (past passive participle)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; विशेषणवत् (te)

• पितृमन्दिरे: in the abode of the Pitṛs (ancestors)
• पितृमन्दिरे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पितृ + मन्दिर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating the Revā Māhātmya context

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā) — Dakṣiṇa-kūla (pitṛ-phala)

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Devī/Umā

Visual Art Cues

Scene: On the southern bank, disciplined brahmins perform tarpaṇa facing the river; subtle imagery of pitṛs receiving offerings in a luminous ancestral realm above/behind, indicating ‘pitṛ-mandira’.

Characters & Entities

• Pitṛs

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Living a dharma-centered life at a sacred riverbank is portrayed as a direct support for a blessed posthumous destiny connected with the ancestors.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Revā (Narmadā) riverbank—specifically the southern bank (dakṣiṇa-kūla) within the Revā Khaṇḍa’s sacred geography.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite is commanded here; the emphasis is on tīrtha-vāsa (residing at the sacred bank) with dharmic conduct.