Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 75

Devanagari script

अनाशकं तु यः कुर्यात्तस्मिंस्तीर्थे नराधिप । अनिवर्तिका गतिस्तस्य रुद्रलोके भविष्यति

Transliteration

anāśakaṃ tu yaḥ kuryāttasmiṃstīrthe narādhipa | anivartikā gatistasya rudraloke bhaviṣyati

Translation

اے نرادھپ! جو اس تیرتھ میں کامل اَنَاشَک (مکمل فاقہ) کرے، اس کی گتی اٹل ہو جاتی ہے اور وہ رُدر لوک کو پہنچتا ہے۔

Word by Word

• अनाशकम्: fasting (abstinence)
• अनाशकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अन्-आशक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; नञ्-समासार्थक-प्रातिपदिक (अ-आशकः = fasting/abstinence)

• तु: indeed
• तु: Sambandha (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात-अव्यय

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• कुर्यात्: should do
• कुर्यात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• तस्मिन्: in that
• तस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन

• तीर्थे: at the tīrtha
• तीर्थे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन

• नराधिप: O king
• नराधिप: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: नर + अधिप (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (नराणाम् अधिपः)

• अनिवर्तिका: non-returning
• अनिवर्तिका: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अनिवर्तिन् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (non-returning/irreversible)

• गतिः: destination/going
• गतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन

• रुद्रलोके: in Rudra’s world
• रुद्रलोके: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रुद्र + लोक (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (रुद्रस्य लोकः)

• भविष्यति: will be
• भविष्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Skanda (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-tīrtha (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Narādhipa (king) / Bhārata (Yudhiṣṭhira)

Visual Art Cues

Scene: A solitary ascetic on the Narmadā bank undertakes an anāśaka vow—seated in meditation before a small Śiva-liṅga; the atmosphere is still; above, a visionary glimpse of Rudra-loka: luminous Śiva realm with trident symbolism and serene radiance.

Characters & Entities

• Rudra
• Rudraloka

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Single-pointed austerity at a sacred Śaiva tīrtha is portrayed as accelerating one’s spiritual destiny toward Rudra.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Narmadeśvara tīrtha setting in Revā Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Anāśaka—an intense fasting observance—performed at the tīrtha.