Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 2

श्रीमार्कण्डेय उवाच । एतदाख्यानमतुलं पुण्यं श्रुतिमुखावहम् । पुराणे यच्छ्रुतं तात तत्ते वक्ष्याम्यशेषतः

śrīmārkaṇḍeya uvāca | etadākhyānamatulaṃ puṇyaṃ śrutimukhāvaham | purāṇe yacchrutaṃ tāta tatte vakṣyāmyaśeṣataḥ

شری مارکنڈےیہ نے کہا: یہ بے مثال، نہایت پُنیہ بخش اور سماعت کے لائق پَوِتر آکھ्यान ہے۔ اے عزیز! پُرانوں میں جو کچھ میں نے سنا ہے، وہ سب میں تمہیں بغیر کسی کمی کے پورا بیان کروں گا۔

श्रीमार्कण्डेयःŚrī Mārkaṇḍeya
श्रीमार्कण्डेयः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootश्री + मार्कण्डेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; श्रीमान् मार्कण्डेयः इति
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
एतत्this
एतत्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेषण (आख्यानम् इति)
आख्यानम्narrative/account
आख्यानम्:
Karma/Pratijna (कर्म/वक्तव्य-विषय)
TypeNoun
Rootआख्यान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन
अतुलम्incomparable
अतुलम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअतुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेषण (आख्यानम् इति)
पुण्यम्meritorious/holy
पुण्यम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेषण (आख्यानम् इति)
श्रुतिमुखावहम्leading to the gateway of sacred hearing (i.e., conducive to Vedic merit)
श्रुतिमुखावहम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootश्रुति + मुख + आवह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; श्रुतेः मुखम् (प्रवेशद्वारम्) आवहति इति—श्रुतिमुखं आवहं (उपपद-तत्पुरुष/कर्मधारय-समासभाव)
पुराणेin the Purāṇa
पुराणे:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootपुराण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
यत्which
यत्:
Sambandha (सम्बन्ध/Relative)
TypeAdjective
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; सम्बन्धबोधक (श्रुतम् इति)
श्रुतम्heard
श्रुतम्:
Karma (कर्म/Object—what was heard)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त (Past Passive Participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘heard’
तातO dear one/son
तात:
Sambodhana (सम्बोधन/Address)
TypeNoun
Rootतात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; स्नेहसम्बोधन
तत्that
तत्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; ‘that (account)’
तेto you
ते:
Sampradana (सम्प्रदान/Recipient)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive) एकवचन; ‘to you/for you’ (दत्तिवत् प्रयोगः)
वक्ष्यामिI will tell
वक्ष्यामि:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलृट् (Simple Future), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद
अशेषतःcompletely / without remainder
अशेषतः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअशेष (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)

Mārkaṇḍeya

Tirtha: Revā-kathā / tīrtha-ākhyāna (meta-level)

Listener: Yudhiṣṭhira

Scene: Mārkaṇḍeya, radiant and composed, begins the narration; Yudhiṣṭhira listens with folded hands; a subtle backdrop of palm-leaf manuscripts and a river motif hints at the Revā setting.

M
Mārkaṇḍeya
P
Purāṇa

FAQs

Listening to Purāṇic sacred history with faith is itself a powerful source of puṇya, and the teacher should transmit it completely and faithfully.

This verse functions as a narrative preface; the broader context is the Revā Khaṇḍa (connected to the Narmadā/Revā sacred region), though no single tīrtha is named in this line.

No external ritual is prescribed; the implied practice is śravaṇa—devout listening to a sacred account.