Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 30

Devanagari script

एवमुक्तास्ततः सर्वे ब्राह्मणाः कृतनिश्चयाः । निराहाराः स्थिताः शर्वे यत्र नष्टो हुताशनः

Transliteration

evamuktāstataḥ sarve brāhmaṇāḥ kṛtaniścayāḥ | nirāhārāḥ sthitāḥ śarve yatra naṣṭo hutāśanaḥ

Translation

یوں کہے جانے پر سب برہمن پختہ عزم کے ساتھ، جہاں ہُتاشن (یَجْنہ کی آگ) غائب ہو گئی تھی، اسی جگہ فاقہ کیے کھڑے رہے۔

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारार्थक (thus)

• उक्ताः: having been told/addressed
• उक्ताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: वच्-धातोः क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन

• ततः: then
• ततः: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; तस्मात्/अनन्तरम् (then/from there)

• सर्वे: all
• सर्वे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन

• ब्राह्मणाः: Brahmins
• ब्राह्मणाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन

• कृतनिश्चयाः: resolved/decided
• कृतनिश्चयाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृत (कृ-धातु, क्त-कृदन्त) + निश्चय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; कर्मधारय (कृतः निश्चयः येषाम्/कृतनिश्चयाः = having made a decision)

• निराहाराः: fasting
• निराहाराः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निर् (उपसर्ग) + आहार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; विशेषण (without food/fasting)

• स्थिताः: stood/remained
• स्थिताः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: स्था-धातोः क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन (having stood/remained)

• शर्वे: at Śarva (Śiva) / in Śarva’s (place)
• शर्वे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; शिवनाम

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; सम्बन्ध/देशवाचक (where)

• नष्टः: vanished/lost
• नष्टः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नश् (धातु)
• Form: नश्-धातोः क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

• हुताशनः: fire (the consumer of offerings)
• हुताशनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हुत (हु-धातु, क्त-कृदन्त) + अशन्/अशन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; तत्पुरुष (हुतं अश्नाति इति/हुताशनः = fire)

Speaker

Narrator (contextual narration within Revā Khaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-tīrtha (Narmadā)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Nightfall at the sacrificial ground: brāhmaṇas stand or sit in meditation around the empty fire-pit, fasting, with darbha mats and water pots; the river glimmers nearby, and the atmosphere is charged with expectation.

Characters & Entities

• Brāhmaṇas
• Agni (Hutāśana)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When sacred order is disturbed, tapas (disciplined austerity) and unwavering resolve become a purifying remedy.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse emphasizes the ritual locus (where Agni vanished) within the Revā Khaṇḍa setting rather than naming a specific tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

Nirāhāra (fasting) undertaken by brāhmaṇas as a remedial vow to discover and correct the cause of yajña disruption.