Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 1

Devanagari script

श्रीमार्कण्डेय उवाच । पत्त्रेश्वरं ततो गच्छेत्सर्वपापप्रणाशनम् । यत्र सिद्धो महाभागश्चित्रसेनसुतो बली

Transliteration

śrīmārkaṇḍeya uvāca | pattreśvaraṃ tato gacchetsarvapāpapraṇāśanam | yatra siddho mahābhāgaścitrasenasuto balī

Translation

شری مارکنڈےیہ نے کہا: پھر پترےشور جانا چاہیے، جو تمام گناہوں کا ناس کرنے والا ہے؛ جہاں چترسین کا فرزند، وہ عظیم بخت اور زورآور، سِدھی (روحانی کمال) کو پہنچا۔

Word by Word

• श्रीमार्कण्डेयः: the venerable Mārkaṇḍeya
• श्रीमार्कण्डेयः: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: श्री (प्रातिपदिक) + मार्कण्डेय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; कर्मधारयः (श्रीमान् मार्कण्डेयः)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• पत्त्रेश्वरम्: Pattreśvara (a sacred lord/place)
• पत्त्रेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पत्त्र (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पत्त्राणाम् ईश्वरः)

• ततः: then, thereafter
• ततः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; तस्मात्/अनन्तरम् (ablatival adverb)

• गच्छेत्: one should go
• गच्छेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; injunction sense

• सर्वपापप्रणाशनम्: destroyer of all sins
• सर्वपापप्रणाशनम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + पाप (प्रातिपदिक) + प्रणाशन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (सर्वेषां पापानां प्रणाशनम्) विशेषणम् (पत्त्रेश्वरम्)

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; सम्बन्धबोधक (relative adverb)

• सिद्धः: accomplished, perfected
• सिद्धः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सिद्ध (प्रातिपदिक; क्त-प्रत्ययान्त from सिध्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past participle)

• महाभागः: greatly fortunate, illustrious
• महाभागः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महा (प्रातिपदिक) + भाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; कर्मधारयः (महान् भागः यस्य) विशेषणम्

• चित्रसेनसुतः: son of Citrasena
• चित्रसेनसुतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चित्रसेन (प्रातिपदिक) + सुत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (चित्रसेनस्य सुतः)

• बली: strong, mighty
• बली: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: बलिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; इन्-प्रत्ययान्त

Speaker

Mārkaṇḍeya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Pattreśvara

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Mārkaṇḍeya points the way to Pattreśvara: a pilgrim path leading to a Śiva shrine; the aura of the liṅga suggests ‘all-sin-destroying’; a heroic devotee (Citrasena’s son) is shown attaining siddhi through tapas.

Characters & Entities

• Mārkaṇḍeya
• Pattreśvara
• Citrasena

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage to a praised tīrtha, undertaken with faith, is presented as a purifier that supports spiritual attainment (siddhi).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Pattreśvara, described as ‘sarvapāpa-praṇāśana’ (destroyer of all sins).

What ritualistic prescription is mentioned?

The prescription is to ‘go’ (gacchet) to Pattreśvara as an act of tīrtha-yātrā; no specific snāna/dāna is stated in this verse.