Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 9

Devanagari script

कावेर्या नर्मदायास्तु सङ्गमे लोकविश्रुते । तत्र स्नात्वा शुचिर्भूत्वा कुबेरः सत्यविक्रमः

Transliteration

kāveryā narmadāyāstu saṅgame lokaviśrute | tatra snātvā śucirbhūtvā kuberaḥ satyavikramaḥ

Translation

کاویری اور نرمدا کے عالمگیر مشہور سنگم پر، کوبیر—جس کی دلیری سچی تھی—وہاں اشنان کر کے پاک ہوا اور مقدس ریاضت کے لیے آمادہ ہوا۔

Word by Word

• कावेर्याः: of the Kāverī (river)
• कावेर्याः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: कावेरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, षष्ठी (6th case), एकवचनम्

• नर्मदायाः: of the Narmadā (river)
• नर्मदायाः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: नर्मदा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, षष्ठी (6th case), एकवचनम्

• तु: indeed
• तु: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; निपातः (emphasis)

• सङ्गमे: at the confluence
• सङ्गमे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सङ्गम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, सप्तमी (7th case), एकवचनम्

• लोकविश्रुते: world-renowned
• लोकविश्रुते: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: लोक + विश्रुत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, सप्तमी (7th case), एकवचनम्; ‘सङ्गमे’ इत्यस्य विशेषणम्; सप्तमी-तत्पुरुषः—लोके विश्रुतः (well-known in the world)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; देशवाचक-अव्ययम् (adverb of place)

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्तः (absolutive/gerund); धातुः—स्ना (स्नाने)

• शुचिः: pure, clean
• शुचिः: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुचि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा (1st case), एकवचनम्; ‘कुबेरः’ इत्यस्य विशेषणम्

• भूत्वा: having become
• भूत्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्तः; धातुः—भू (सत्तायाम्)

• कुबेरः: Kubera
• कुबेरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कुबेर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा (1st case), एकवचनम्

• सत्यविक्रमः: of true valor
• सत्यविक्रमः: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सत्य + विक्रम (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा (1st case), एकवचनम्; कर्मधारयः—सत्यः विक्रमः यस्य/सत्यविक्रमः

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narration; likely Sūta to sages within Āvantya Khaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāverī–Narmadā-saṅgama

Type: sangam

Skanda Dialogue

Listener: Nṛpa/Rājan

Visual Art Cues

Scene: Two rivers of distinct hues meet; Kubera steps into the waters with folded hands, attendants holding garments; the moment emphasizes purity and resolve rather than opulence.

Characters & Entities

• Kubera
• Kāverī
• Narmadā
• Saṅgama (confluence)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purification begins with tīrtha-snānā—approaching a sacred place with bodily and mental cleanliness as a foundation for dharma and devotion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The renowned Kāverī–Narmadā confluence (saṅgama), praised as a world-famous tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna (holy bathing) at the saṅgama, followed by becoming śuci (ritually pure).