Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 34

Devanagari script

एवं गुणगणाकीर्णा कावेरी सा सरिन्नृप । त्रिषु लोकेषु विख्याता नर्मदासङ्गमे सदा

Transliteration

evaṃ guṇagaṇākīrṇā kāverī sā sarinnṛpa | triṣu lokeṣu vikhyātā narmadāsaṅgame sadā

Translation

یوں اے راجا، وہ کاویری ندی اوصاف کے جھنڈ سے بھری ہوئی ہے؛ نرمداؔ کے سنگم پر وہ ہمیشہ تینوں لوکوں میں مشہور ہے۔

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (adverb of manner)

• गुणगणाकीर्णा: filled with multitudes of virtues
• गुणगणाकीर्णा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: गुण (प्रातिपदिक) + गण (प्रातिपदिक) + आ + कीर्ण (कृदन्त; √कॄ/कीर् धातोः)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; गुणगणैः आकीर्णा इति तृतीया-तत्पुरुषः; कीर्ण = क्त-प्रत्ययान्त (filled)

• कावेरी: the Kaverī (river)
• कावेरी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कावेरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सा: she/that (river)
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• सरित्: river
• सरित्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सरित् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• नृप: O king
• नृप: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन

• त्रिषु: in the three
• त्रिषु: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक-प्रयोग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन; संख्यावाचक विशेषण

• लोकेषु: worlds
• लोकेषु: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन

• विख्याता: renowned
• विख्याता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वि + ख्या (धातु)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (renowned)

• नर्मदासङ्गमे: at the confluence with the Narmadā
• नर्मदासङ्गमे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: नर्मदा (प्रातिपदिक) + सङ्गम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; नर्मदायाः सङ्गमे इति षष्ठी-तत्पुरुषः

• सदा: always
• सदा: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

Speaker

Sūta (deduced, Revā Khaṇḍa narrative style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāverīsaṅgama with Narmadā

Type: sangam

Skanda Dialogue

Listener: King (nṛpa addressed)

Visual Art Cues

Scene: A luminous confluence where two rivers meet; personified river-goddesses (Kāverī and Narmadā) adorned with lotuses and water-jewels, surrounded by sages and pilgrims.

Characters & Entities

• Kāverī
• Narmadā
• Saṅgama

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A sacred river’s sanctity is intensified at a confluence; such sites are celebrated as universally renowned and spiritually potent.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Kāverī–Narmadā saṅgama (confluence) is explicitly praised.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly in this verse; it is a praise-statement (māhātmya) of the saṅgama.