Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 21

Devanagari script

पूजितस्तत्र यक्षैस्तु सोऽभिषिक्तो विधानतः । चकार विपुलं तत्र राज्यमीप्सितमुत्तमम्

Transliteration

pūjitastatra yakṣaistu so'bhiṣikto vidhānataḥ | cakāra vipulaṃ tatra rājyamīpsitamuttamam

Translation

وہاں یَکشوں نے اس کی پوجا کی اور وِدھی کے مطابق اس کا اَبھِشیک کر کے راج تلک کیا؛ پھر اس نے وہیں اپنی مطلوبہ، وسیع اور بہترین سلطنت قائم کی۔

Word by Word

• पूजितः: honored, worshipped
• पूजितः: Karta (Qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पूजित (कृदन्त; पूज् धातु)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृविशेषण (सः)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Place/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb of place)

• यक्षैः: by the Yakṣas
• यक्षैः: Karta (Agent in passive/कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: यक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• तु: indeed
• तु: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/विशेषार्थक-अव्यय (but/indeed)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अभिषिक्तः: anointed, consecrated
• अभिषिक्तः: Karta (Qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अभिषिक्त (कृदन्त; सिच् धातु, अभि-उपसर्ग)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृविशेषण

• विधानतः: according to the rite
• विधानतः: Sambandha (Manner)
• Type: Indeclinable
• Root: विधानतस् (अव्यय)
• Form: तसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (according to rule)

• चकार: made, established
• चकार: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• विपुलम्: vast
• विपुलम्: Karma (Object-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: विपुल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (राज्यम्)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Place/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय

• राज्यम्: kingdom, rule
• राज्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: राज्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• ईप्सितम्: desired
• ईप्सितम्: Karma (Object-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: ईप्सित (कृदन्त; आप्/ईप्स् धात्वर्थे इच्छ्)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (राज्यम्)

• उत्तमम्: excellent
• उत्तमम्: Karma (Object-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (राज्यम्)

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-tīrtha (contextual source of legitimacy)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Yakṣas gather in assembly, honoring the new overlord; a formal abhiṣeka is performed with sacred waters; the enthroned yakṣa begins establishing a prosperous realm.

Characters & Entities

• Yakṣas
• Abhiṣeka

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma performed at a powerful tīrtha can manifest as worldly stability and rightful authority when aligned with proper rites.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The narrative continues within the Kāverī-saṅgama tīrtha māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Abhiṣeka (formal consecration) performed ‘vidhānataḥ’—according to scriptural procedure.